NGA Early Golf Webmuseum
Click for large image

1-wandtegels_1.jpg

Groep 1

In groep 1 zijn tegels bijeengebracht met grote dominante hoekmotieven (Wan-Li, kandelaber en grote ossenkop) en grote, krachtig getekende figuren.

De afgebeelde heren zijn statig en dragen een hoed met pluim of een hoge hoed. Zij dragen een pofbroek met een strik onder de knie en een kort jasje waarboven een molensteenkraag. Op een enkele uitzondering na is de bal nauwelijks zichtbaar; de stok is, zoals op de contemporaine schilderijen, dominant.

De tegels met Wan-Li rand vertonen een heer met baret; het handvat van de stok, zoals we dat van de schilderijen kennen, is apart aangegeven. Er zijn varianten in de vorm van een spiegelbeeld en een baret met en zonder pluim. Wij hebben hier ongetwijfeld te doen met colfspelers, die niet spelen maar wachten op hun beurt of poseren.

De figuren op de tegels met een grote ossenkop zijn fors getekend, maar zij zijn eenvoudiger gekleed. Ook hier zijn wachtenden afgebeeld. Bij de spiegelbeeldige uitvoeringen blijven de schaduwen dezelfde kant uitwijzen; deze werden dan ook zonder schabloon aangebracht,

Bron:
Een iconografische studie van Nederlandse wandtegels met colf-, kolf- en golfspelers van J.A. Brongers in de tentoonstellingscatalogus Colf-Kolf-Golf, van middeleeuws volksspel tot moderne sport uit 1982.

Opmerking
Dr. J.A. Brongers, colf- en kolfhistoricus, heeft vastgesteld dat meer tegels met colf- en kolfafbeeldingen zijn vervaardigd dan met enig ander motief, inclusief roken en drinken.

Literatuur
• Kinderspelen op tegels, door Jan Pluis, p. 165-168. Van Gorcum, Assen, 1979

Click for large image

KNKB030.jpg

Groep 1A, kandelaber

Wandtegel uit de eerste helft van de zeventiende eeuw met kandelaber rand. Poserende heer met een colfstok in de ene en een bal in de andere hand. Hij staat op een stukje grond met bloemen.

Click for large image

KNKB031.jpg

Groep 1B, Wan-Li

Wandtegel uit ca. 1650 met Wan-Li rand. Wandelende heer met colfstok in de hand.

Literatuur
• Colf Kolf Golf, Early Golf - Vroeg Golf door Do Smit en Michiel Eijkman, p. 9. ISBN 978-90-78920-27-4, 2016

Click for large image

manmetcolfstok_.jpg

Groep 1B, Wan-Li

Tegel met de afbeelding van een man met kolfstok, tussen 1620-1660. Deze tegel vertoont grote gelijkenis van de voorafgaande tegel (kleine verschillen in met name de kleding).

Wandtegel van aardewerk bedekt met tinglazuur en geschilderd in blauw. Op de tegel is een recht vooruit kijkende man afgebeeld in een geschulpte omlijsting met accolades. De man draagt een hoge hoed en heeft een colfstok in zijn rechterhand. De tegel heeft een Wan-Li-versiering rondom.

Gebakken en beschilderd aardewerk met tinglazuur. 13,2 x 13,2 x 1,7 cm

Museum De Lakenhal, Leiden (z.n. 945.2)

Bron: Do Smit

Click for large image

DSC00019_.jpg

Groep 1B, Wan-Li

Colver die een 'full swing' probeert. 17e eeuw.

In afwijking van de andere Wan-Li (en overige) afbeeldingen uit dit album is hier geen statige en goedgeklede heer afgebeeld, maar een volkse colver. (Hij lijkt zelfs wel wat op een wildeman die met zijn knots zwaait, maar de ietwat schuine aanzet van de slof aan de colfstok wijst toch op de afbeelding van een colver.) Er is geen bal zichtbaar.

Geveild op donderdag 4 september 2014 in een serie van 15 tegels, alle 17e eeuw (catalogusnummer 1173). Getaxeerde waarde totaal € 200 - € 300. Hamerbedrag € 130.

Bron: Veilinghuis Van Spengen, Hilversum (www.vanspengen.com)

Click for large image

20090603_031.jpg

Groep 1C

Wandtegel ca. 1630-1650.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

d0cde9c_1C_0508.jpg

Groep 1C

Nederlands Tegelmuseum (d0cde9c3013691ebeb7abfdcBB)

Bron: Frans Klein

Click for large image

20090603_038.jpg

Groep 1D

Wandtegel 17e eeuw.

Tegel met grote ossekop als hoekmotief. De figuur is fors getekend, maar eenvoudig gekleed. De bal is zichtbaar.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

Tegel-met-colfspeler_.jpg

Groep 1D

Wandtegel 17e eeuw.

Tegel met grote ossekop als hoekmotief. De figuur is fors getekend, maar eenvoudig gekleed. De bal is zichtbaar. De figuur is nagenoeg gelijk aan de figuur op de vorige tegel (er zijn enkele verschillen).

Particulier bezit

Bron: Robin Bargman

Literatuur
• Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina's 8 en 62. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4

Click for large image

20090603_039.jpg

Groep 1D

Wandtegel 17e eeuw.

Tegel met grote ossekop als hoekmotief. De figuur is fors getekend, maar eenvoudig gekleed.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Literatuur
• Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina 70. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4

Click for large image

20090603_035.jpg

Groep 1D

Wandtegel 17e eeuw.

Tegel met grote ossekop als hoekmotief. De figuur is fors getekend, maar eenvoudig gekleed.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

b7d7849087_.jpg

Groep 1D

Tegel dateert van halverwege de 17de eeuw.

Een vergelijkbare tegel is gepubliceerd door Jan Pluis in 'Kinderspelen op tegels', Assen 1978, p. 166. De afbeelding op deze tegel heeft model gestaan voor de centsprent 'Kolven aen staecken' (zie het album Centsprenten in het tijdvak 1700 - 1885).

Er bestaat ook een tegel waarop twee kolvers te zien zijn, gebaseerd op dezelfde voorbeeldprent.

12,5 x 12,5 x 1 cm

Nederlands Tegelmuseum Otterlo. Collectie Netty Maarssen

Bron: Do Smit

Click for large image

20090603_032.jpg

Groep 1E

Wandtegel 17e eeuw.

Tegel met grote ossekop als hoekmotief. De figuur is fors getekend, maar eenvoudig gekleed.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_040.jpg

Groep 1F

Wandtegel 17e eeuw.

Tegel met grote ossekop als hoekmotief, De figuur is fors getekend, maar eenvoudig gekleed.

De tegels in de groepen 1E en 1F zijn in principe elkaars spiegelbeeld, een verschijnsel dat door het omdraaien van de sponsen te verklaren is. De schaduwen blijven echter dezelfde kant uitwijzen: deze werden dan ook zonder schabloon aangebracht. De afgebeelden maken een spelende indruk, het naar voren geplaatste been is een standbeen. De bal is duidelijk zichtbaar, de heren zijn gekleed in een korte pofbroek, zij dragen een lage hoed met brede rand.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_030.jpg

Groep 1F

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

1F..._SEG_013_.jpg

Groep 1F

Wandtegel 17e eeuw

Bron: Stichting NGA Early Golf, tegelcollectie

Click for large image

88ea7f0f4e_1.jpg

Groep 1

Niet-industriële Nederlandse tegel uit 1620-1660.

128 x 129 mm met een dikte van 10 mm

Nederlands Tegelmuseum (88ea7f0f4e073e2c3ce717c0a540107dc6355afc)

Bron: Do Smit

Literatuur
• Colf Kolf Golf, Early Golf - Vroeg Golf door Do Smit en Michiel Eijkman, p. 25. ISBN 978-90-78920-27-4, 2016

Click for large image

jongen_kolfspeler_.jpg

Groep 1

Wandtegel, 17e eeuw

Particuliere collectie

Bron: Frans Klein

Click for large image

2-wandtegels_2.jpg

Groep 2

Het hoekmotief in groep 2 is voornamelijk de kleine ossenkop, hoewel ook kan worden vastgesteld dat het, in het algemeen vroege, fleur de lis-hoekmotief nog lang in gebruik bleef.

We zien in de figuren enkele varianten. De op hun beurt wachtenden; de figuren staan rechtop met nagenoeg verticale stok of zij leunen op de stok. De schachten van de stok zijn soms duidelijk voorzien van een kwastje en zij lijken daardoor sterk op de buitenstokken die op de schilderijen afgebeeld zijn. Er is soms een bal zichtbaar en een enkele keer ook een laag paaltje. Er zijn ook tegels met een spelende man, gekleed in een lange jas met een breed gerande hoed. Soms is ook een 'full swing' zichtbaar wat slechts op de buitenvariant van het spel betrekking kan hebben. Ook ligt de bal een enkele keer op een tuitje, zoals op de prent van Jan Luyken.

De tegels in deze groep worden in de tweede helft van de 17e eeuw gedateerd, sommige nog wel iets later.

Bron:
Een iconografische studie van Nederlandse wandtegels met colf-, kolf- en golfspelers van J.A. Brongers in de tentoonstellingscatalogus Colf-Kolf-Golf, van middeleeuws volksspel tot moderne sport uit 1982.

Click for large image

20090603_029.jpg

Groep 2A

Wandtegel 17e eeuw.

Wachtende speler, met nagenoeg verticale stok.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_012.jpg

Groep 2A

Wandtegel 17e eeuw.

Wachtende speler, met nagenoeg verticale stok met handgreep.

Op achterzijde van object vermeld: 'B'

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_041.jpg

Groep 2A

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_042.jpg

Groep 2A

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

Wandtegel-09.jpg

Groep 2A

Wandtegel uit de tweede helft van de zeventiende eeuw met 'ossekop' hoekmotief. De speler wacht of poseert. Let op het kleine paaltje.

Bron: St. Eloyen Gasthuis te Utrecht.

Click for large image

0794c26_2A_0506.jpg

Groep 2A

Nederlands Tegelmuseum (0794c261cdec3ef5aa5ac56db0ab985464ae6ffc)

Bron: Frans Klein

Click for large image

20090603_036.jpg

Groep 2B

Wandtegel 17e eeuw.

Wachtende speler met nagenoeg verticale stok. De schacht van de stok is voorzien van een kwastje.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_045.jpg

Groep 2B

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

Kolven14.jpg

Groep 2B

Wandtegel met 'grote ossekop', 17e eeuw.

Opvallend is dat de kolfstok hier schuin is afgebeeld. Er is een bal zichtbaar.

Bron: www.d2.dion.ne.jp/~tandm/newp21.htm.

Click for large image

20090603_001.jpg

Groep 2C

Spelende man, gekleed in een lange jas met een breed gerande hoed. De bal is duidelijk zichtbaar

Wandtegel uit de tweede helft van de 17e eeuw met ossekop hoekmotief, waarbij de omtreklijnen van de voorstelling zijn aangegeven in mangaan (een zogenoemde paarse trek). Een aan slag zijnde kolfspeler.

De talrijke bewaarde tegels met colfspelers getuigen van de toenmalige populariteit van het spel in de Nederlanden.

Vermeld op achterzijde van object: 'B'

Bron: Stichting NGA Early Golf

Literatuur
• Colf Kolf Golf, Early Golf - Vroeg Golf door Do Smit en Michiel Eijkman, p. 35. ISBN 978-90-78920-27-4, 2016

Click for large image

2C..._SEG_006_.jpg

Groep 2C

Een variant van de vorige tegel. Er is hier geen bal zichtbaar.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_010.jpg

Groep 2D

Wandtegel 17e eeuw.

Spelende man, paaltje zichtbaar.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Vermeld op achterzijde van object: 'B'

Literatuur
• Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina 70. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4

Click for large image

20090603_037.jpg

Groep 2D

Wandtegel 17e eeuw.

Spelende man met bal.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_046.jpg

Groep 2E

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Vermeld op achterzijde van object: 'B'

Literatuur
• Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina 70. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4

Click for large image

20090603_024.jpg

Groep 2E

Wandtegel 17e eeuw.

Spelende man.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_023.jpg

Groep 2E

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

ca1700_011.jpg

Groep 2F

Wandtegel uit de tweede helft van de zeventiende eeuw met 'grote ossekop' hoekmotief. Een colfspeler die een 'full swing' demonstreert; een buitenspel dus.

Click for large image

20090603_034.jpg

Groep 2F

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_027.jpg

Groep 2F

Wandtegel 17e eeuw.

Colfspeler probeert 'full swing'.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Literatuur
• Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina 70. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4

Click for large image

2F3_NGF_061_.jpg

Groep 2F

Variant op de vorige tegel. Het valt op dat de bal hier op een 'tuitje' ligt.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

2F3..._SEG_068_.jpg

Groep 2F

Idem als vorige tegel. Gezien de gaafheid van de tegel mogen we niet uitsluiten dat we hier kijken naar een hedendaagse replica.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

KolfSwing-2F_.jpg

Groep 2F

Bron: Frans Klein

Click for large image

4a02bc491_groep2.jpg

Groep 2.jpg

In Nederland vervaardigde tegel met tinglazuur 1625 - 1675.

127 x 121 mm met een dikte van 10 mm

Nederlands Tegelmuseum (4a02bc491ce9d675b3a6c9c7b8da4a65fb2b6b67)

Bron: Do Smit

Click for large image

722c10712b_groep2.jpg

Groep2.jpg

In Nederland vervaardigde tegel met tinglazuur, 1625 - 1675.

124 x 114 mm; dikte 11 mm

Nederlands Tegelmuseum (02821)

Bron: Do Smit

Click for large image

d0cde9c301_2.jpg

Groep 2

Niet-industriële Nederlandse tegel met tinglazuur uit 1640 - 1660.

133 x 132 mm met een dikte van 12 mm

Nederlands Tegelmuseum (08966)

Bron: Do Smit

Click for large image

3-wandtegels_3.jpg

Groep 3

Het hoekmotief in groep 3 is voornamelijk de kleine ossenkop, hoewel ook kan worden vastgesteld dat het, in het algemeen vroege, fleur de lis-hoekmotief nog lang in gebruik bleef.

We zien in de figuren enkele varianten. De op hun beurt wachtenden; de figuren staan rechtop met nagenoeg verticale stok of zij leunen op de stok. De schachten van de stok zijn soms duidelijk voorzien van een kwastje en zij lijken daardoor sterk op de buitenstokken die op de schilderijen afgebeeld zijn. Er is soms een bal zichtbaar en een enkele keer ook een laag paaltje. Er zijn ook tegels met een spelende man, gekleed in een lange jas met een breed gerande hoed. Soms is ook een 'full swing' zichtbaar wat slechts op de buitenvariant van het spel betrekking kan hebben. Ook ligt de bal een enkele keer op een tuitje, zoals op de prent van Jan Luyken.

De tegels in deze groep worden in de tweede helft van de 17e eeuw gedateerd, sommige nog wel iets later.

Bron:
Een iconografische studie van Nederlandse wandtegels met colf-, kolf- en golfspelers van J.A. Brongers in de tentoonstellingscatalogus Colf-Kolf-Golf, van middeleeuws volksspel tot moderne sport uit 1982.

Click for large image

20090603_016.jpg

Groep 3A

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

3A1..._SEG_067_.jpg

Groep 3A

Wandtegel met grote gelijkenis aan de vorige tegel.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_019.jpg

Groep 3A

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

3A3_NGF_062_.jpg

Groep 3A

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_009.jpg

Groep 3B

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_003.jpg

Groep 3C

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

3C2_Ayolt_034_.jpg

Groep 3C

Wandtegel vergelijkbaar met de vorige, echter zonder hoekmotieven

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_011.jpg

Groep 3D

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_026.jpg

Groep 3D

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_007.jpg

Groep 3D

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_013.jpg

Groep 3D

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

Wandtegel-02.jpg

Groep 3D

Wandtegel met afbeelding van het kolfspel. Zeventiende eeuw.

Afbeelding afkomstig uit de film Disput um ein Loch, Golf-Geschichte in der Kunst, in 1998 gemaakt door Detlef Urban en uitgezonden door Arte. Deze film kan worden bekeken in de rubriek video's uit de periode 1885-2000.

Click for large image

3D..._SEG_007_.jpg

Groep 3D

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_028.jpg

Groep 3E

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_044.jpg

Groep 3F

Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_014.jpg

Groep 3F

Wandtegel 17e eeuw.

Wachtende speler met ziekte van Scheuermann en nagenoeg verticale stok

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

tegeltje_crop.jpg

Groep 3F

Wandtegel, vermoedelijk 17e eeuw.

Rijk gekleedde kolver, met vertikale stok poserend voor een kolfpaaltje.

Bron: Mark Aberkrom

Click for large image

3F4_Ayolt_040_.jpg

Groep 3F

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

1d65ba74_groep3.jpg

Groep3.jpg

In Nederland vervaardigde tegel met tinglazuur, 1660 - 1700.

126 x 126 mm met een dikte van 8 mm

Nederlands Tegelmuseum (1d65ba74df3db26269d7b74be024d184922fbe01)

Bron: Do Smit

Click for large image

4e7ccae5772_groep3.jpg

Groep3.jpg

Tegel van aardewerk met tinglazuur, 1675 - 1750

121 x 126 mm met een dikte van 10 mm

Nederlands Tegelmuseum (10346)

Bron: Do Smit

Click for large image

4-wandtegels_4.jpg

Groep 4

Het gemeenschappelijke kenmerk van deze groep wordt vooral gevormd door het voorkomen van twee figuren. De tegels hebben vrijwel altijd het spinnetje als hoekmotief.

Veelal is sprake van één spelende en één wachtende man; een situatie analoog, maar niet identiek, aan de prent van Jan Luyken.

Op een enkele tegel valt het pluimpje aan de schacht te herkennen of wordt een 'full swing' afgebeeld, hetgeen een buitenvariant suggereert. Duidelijke buitenvarianten zijn herkenbaar als tevens een prikslee of schaatsers zichtbaar zijn.

De datering van deze groep valt in de 18e en 19e eeuw.

Bron:
Een iconografische studie van Nederlandse wandtegels met colf-, kolf- en golfspelers van J.A. Brongers in de tentoonstellingscatalogus Colf-Kolf-Golf, van middeleeuws volksspel tot moderne sport uit 1982.

Click for large image

20090603_008.jpg

Groep 4A

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron± Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_017.jpg

Groep 4A

Twee kolvers. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_020.jpg

Groep 4A

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_006.jpg

Groep 4A

Twee kolvers. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Vermeld op achterzijde van object: 'Prinsengracht 34 Amsterdam'

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_015.jpg

Groep 4A

Twee kolvers. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4A..._michiel_1_.jpg

Groep 4A

Wandtegel, groep 4. Hier wordt gekolfd ´door den beugel´.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4A..._Ayolt_046_.jpg

Groep 4A

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4A..._michiel_3_.jpg

Groep 4A

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4A..._SEG_001_.jpg

Groep 4A

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4A..._SEG_004_.jpg

Groep 4A

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4A..._SEG_015_.jpg

Groep 4A

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4A..._SEG_017_.jpg

Groep 4A

Wandtegel, groep 4. Hier wordt gekolfd ´door den beugel´.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4A..._SEG_018_.jpg

Groep 4A

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4A2_NGF_059_.jpg

Groep 4A

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

P1000962.jpg

Groep 4A

Wandtegel met twee kolvende figuren. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Click for large image

christies02_1700.jpg

Groep 4A

Provenance
Harry B. Wood Collection

Literature
 Jan Pluis, The Dutch Tile, Design and names 1570-1930, Leiden, 1998, no. 27, pp. 109 & 126 for a series of similar sporting tiles.

Source
Cataloque 'The Jaime Ortiz-Patino Collection' Origins of Golf, London, Wednesday 30 May 2012, Christies.

Click for large image

christies03_1700.jpg

Groep 4A

Provenance
Tile sold Sotheby's Chester, 15 July 1991, lot 352

Literature
 Jan Pluis, The Dutch Tile, Design and names 1570-1930, Leiden, 1998, no. 27, pp. 109 & 126 for a series of similar sporting tiles.

Source
Cataloque 'The Jaime Ortiz-Patino Collection' Origins of Golf, London, Wednesday 30 May 2012, Christies.

Click for large image

0c10e94ae_groep4.jpg

Groep4A

In Nederland vervaardigde tegel met tinglazuur, midden 17e eeuw.

127 x 127 mm met een dikte van 11 mm

Nederlands Tegelmuseum (0c10e94ae79ffe64a5ca39bbf426ad2a699b1fd5)

Bron: Do Smit

Click for large image

8ad02c985_groep4.jpg

Groep4A

In Nederland vervaardigde tegel met tinglazuur, 1650 - 1700.

127 x 126 mm met een dikte van 11 mm

Nederlands Tegelmuseum (8ad02c9852e8cb1d4d788b1126c938dd30ebe16b)

Bron: Do Smit

Click for large image

a5b2f2ecfae_groep4.jpg

Groep4A

In Zuid-Holland vervaardigde tegel met tinglazuur, 1640 - 1660

125 x 124 mm; dikte 8 mm

Nederlands Tegelmuseum (06249)

Bron: Do Smit

Click for large image

a5b2f2e_4A_0507.jpg

Groep 4A

Nederlands Tegelmuseum(a5b2f2ecfae512bd3f308def5b9ee68c07d59348)

Bron: Frans Klein

Click for large image

Kolf2man-4A_.jpg

Groep 4A

Bron: Frans Klein

Literatuur
• Colf Kolf Golf, Early Golf - Vroeg Golf door Do Smit en Michiel Eijkman, p. 43. ISBN 978-90-78920-27-4, 2016

Click for large image

Kolfspel.jpg

Groep 4B

Tegel met afbeelding van het kolfspel, zeventiende eeuw

Uit: Het Dordtboek 1200-2005:
Het kolfspel was, naast kaatsen en klootschieten, lang een van de populairste volkssporten. Het kwam voort uit colven, waarbij ballen met een stick over lange afstand moesten worden weggeslagen. De sport verplaatste zich aan het begin van de achttiende eeuw naar korte, overdekte banen, die meestal bij herbergen werden aangelegd. Daar laafden de beoefenaars zich niet alleen aan het kolfspel, maar ook aan een drankje en een praatje.
De sport, hoewel algemeen, had een zeker elitair karakter. Liefhebbers kwamen veelal uit kringen van de schutterijen en hogere stand.
Het spel werd gespeeld met zware, zuiver ronde ballen, gevuld met sajet, een garen van ongekamde wol. De kolf, het slaghout, zag eruit als een hockeystick. Doel van het spel was het slaan van de bal tegen twee palen, die vijftien meter uit elkaar op een vlak lemen speelveld stonden. Het veld zelf was minimaal twintig bij vijf meter groot en had een houten boarding.
Er moeten in Dordrecht meerdere kolfbanen zijn geweest, zoals bij sociëteit De Vrijheid aan het Steegoversloot. De leden, alleen heren, betaalden minimaal tien gulden per jaar om er te mogen lezen, biljarten, kolven en -later- kegelen. Ook tussen het latere Scheffers- en het Statenplein was een kolfbaan, natuurlijk bij een herberg. Vermoedelijk is daar de naam Kolfstraat aan ontleend.
De Nederlandse Kolfbond bestaat nog steeds. De sport wordt nog steeds voornamelijk in de kop van Noord-Holland beoefend.

Museum mr. Simon van Gijn, Dordrecht.

Click for large image

Wandtegel-04.jpg

Groep 4B

Wandtegel met afbeelding van het kolfspel. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Afbeelding afkomstig uit de film Disput um ein Loch, Golf-Geschichte in der Kunst, in 1998 gemaakt door Detlef Urban en uitgezonden door Arte. Deze film kan worden bekeken in de rubriek video's uit de periode 1885-2000.

Click for large image

Wandtegel-05.jpg

Groep 4B

Wandtegel met afbeelding van het kolfspel. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Afbeelding afkomstig uit de film Disput um ein Loch, Golf-Geschichte in der Kunst, in 1998 gemaakt door Detlef Urban en uitgezonden door Arte. Deze film kan worden bekeken in de rubriek Video's uit het tijdvak 1885-2000.

Click for large image

Wandtegel-07.jpg

Groep 4B

Twee kolvers. Wandtegel uit de tweede helft van de zeventiende eeuw met 'ossekop' hoekmotief.

Particulier bezit

Bron: St. Eloyen Gasthuis te Utrecht

Literatuur
• Kolven, het plaisir om sig in dezelve te diverteren by C.A.M. (Cees) van Woerden, page 15. SPOU, Utrecht, 2002. ISBN 90-5479-051-2

Click for large image

20090603_004.jpg

Groep 4B

Twee kolvers. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_005.jpg

Groep 4B

Twee kolvers. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Het lijkt erop dat hier wordt 'gecolfd door den beugel'.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_033.jpg

Groep 4B

Twee kolvers. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_021.jpg

Groep 4B

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_022.jpg

Groep 4B

Twee kolvers. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4B2_Ayolt_028_.jpg

Groep 4B

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4B4_SEG_010_.jpg

Groep 4B

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

IMG_5321_.jpg

Groep 4B

Zeventiende eeuwse Nederlandse tegel met tinglazuur, aangetroffen in de kelder van de Botniastins te Franeker. De Botniastins was voorheen een verblijf voor studenten die daar ondermeer kolfden en damden.

Opvallend is dat op deze tegel twee ballen zijn weergegeven.

Bron: Marten Walinga

Click for large image

20090603_043.jpg

Groep 4C

Twee colvers. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4C2_Ayolt_051_.jpg

Groep 4C

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

christies04_1700.jpg

Groep 4C

Gezien de 'full swing' wordt hier gecolfd.

Provenance
Harry B. Wood Collection

Literature
 Jan Pluis, The Dutch Tile, Design and names 1570-1930, Leiden, 1998, no. 27, pp. 109 & 126 for a series of similar sporting tiles.

Source
Cataloque 'The Jaime Ortiz-Patino Collection' Origins of Golf, London, Wednesday 30 May 2012, Christies.

Click for large image

20090603_025.jpg

Groep 4D

Twee kolvers. Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4D..._michiel_2_.jpg

Groep 4D

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4D..._SEG_012_.jpg

Groep 4D

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4D3_NGF_058_.jpg

Groep 4D

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

20090603_018.jpg

Groep 4E

IJscolver met meisje in prikslee. Wandtegel 17e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

4F4_SEG_005_.jpg

Groep 4F

Wandtegel, groep 4.

Tweede helft 18e eeuw tot in de 19e eeuw.

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

5-wandtegeltableaus.jpg

Wandtegeltableaus

Click for large image

Wandtegel-03.jpg

Twaalf wandtegels

Twaalf wandtegels met afbeeldingen van het kolfspel. Zeventiende eeuw.

In dit tegeltableautje zijn tegels samengebracht uit de groepen 1 tot en met 4. De verschillende hoekmatieven zijn duidelijk herkenbaar.

Afbeelding afkomstig uit de film Disput um ein Loch, Golf-Geschichte in der Kunst, in 1998 gemaakt door Detlef Urban en uitgezonden door Arte. Deze film kan worden bekeken in de rubriek video's uit de periode 1885-2000.

Click for large image

Wandtegel-06.jpg

Vier gekleurde wandtegels

Vier wandtegels met afbeeldingen van het kolfspel. Zeventiende eeuw.

Afbeelding afkomstig uit de film Disput um ein Loch, Golf-Geschichte in der Kunst, in 1998 gemaakt door Detlef Urban en uitgezonden door Arte. Deze film kan worden bekeken in de rubriek video's uit de periode 1885-2000.

Click for large image

christies01_1700.jpg

Twenty-six tiles

Twenty-six tiles Dutch Delft Blue and White tiles in a walnut frame. Each tile painted with colfing scenes, the corners of each with scrolls, the frame applied with ivorine label inscribed 'Old Dutch tiles illustrating the game of golf or kolf and as played on ice about the middle of the 17th Century', and a further tile similarly decorated, unframed. Five tiles with restored sections, some in-filling flaking and glaze crazing.

13,5 x 71,5 inches (34,3 x 181,6 cm)

Provenance
The panel from the Harry B. Wood Collection.

Literature
 Jan Pluis, The Dutch Tile, Design and names 1570-1930, Leiden, 1998, no. 27, pp. 109 & 126 for a series of similar sporting tiles.

Source
Cataloque 'The Jaime Ortiz-Patino Collection' Origins of Golf, London, Wednesday 30 May 2012, Christies.
Expected yield: £ 7,000-10,000 ($ 11,000-15,000; € 7,900-11,000). Price realized £ 16,250 ($ 25,350)

Click for large image

tegelveldmetcolver_.jpg

Vier wandtegels

Tegelveld met afbeeldingen van menselijke figuren, tweede helft 17de eeuw. Hier is slechts één tegel uit het veld afgebeeld.

Tegelveld van vier tegels (twee bij twee) van aardewerk bedekt met tinglazuur en geschilderd in blauw. Op de tegels zijn centraal verschillende menselijke figuren afgebeeld. Op de bovenste rij een naar rechts gerichte man met in zijn linkerhand een pijp, en een naar links gerichte man met een grote zak op zijn rug. Op de onderste rij een naar rechts gerichte monnik met in zijn hand een kruis aan een ketting, en een naar links gerichte man met een kolfstok. De tegels hebben geen hoekmotief.

Gebakken en beschilderd aardewerk. Anoniem. Met lijst 28,5 x 28,5 x 2,7 cm

Museum De Lakanhal, Leiden (z.n. 583)

Bron: Do Smit

Click for large image

NOM.24483-55_.jpg

Tegelveld, ca. 1650

Tegelveld van zes wandtegels uiit 1650 - 1680.

Op elk van de zes wandtegels staat een afbeelding van een sport of spel. Op de bovenste drie tegels wordt er geschaatst. Op de onderste tegels staan figuren die aan het colven zijn.

Aardewerk, tinglazuur. h 39 x b 26 x d 3,5 cm. Vervaardiger onbekend.

Nederlands Openluchtmuseum (NOM.24483-55)

Bron: Do Smit

Click for large image

6-wandtegels_curiosum.jpg

Wandtegels, curiosa

Click for large image

driepaaltjes.jpg

Drie paaltjes

Een uitzonderlijke afbeelding vinden we op deze wandtegel: een kolver slaat naar drie paaltjes...

In de literatuur is over dit speltype niets terug te vinden, maar afgaande op de afbeelding kunnen we ons voorstellen dat hier losse paaltjes omver werden geslagen (en dan doet het aan kegelen denken) of dat we hier een kolver zien die alleen was en wilde oefenen in het richten op de kolfpaal.

Bron: Mark Aberkrom (afbeelding), Cees van Woerden (tekst)

Click for large image

tegel_schaatser_colfspeler_.jpg

Schaatser met colfstok, ca. 1700

Schaatser met colfstok, circa 1700

Bron: http://www.groenehartvertellingen.nl/Pagina/tegels-schaatsers.htm, Geert Nijs

Click for large image

Harlingen_slee_2_colvers.jpg

Prikslee met twee colvers

Prikslee met twee colfspelers. Harlingen?

Bron: Dirk Spijker