NGA Early Golf Webmuseum
Click for large image

KNKB053.jpg

Kolfbaan De Pauwentuin, 1740

Gezicht op Amsterdam vanaf de Buiten Amstel (détail) uit 1740 door Adolf van der Laan.

Dit is waarschijnlijk de eerste afbeelding van een buitenkolfbaan zoals deze na 1700 in gebruik kwam, liggend achter de herberg 'De Pauwentuin' aan de Buiten Amstel.

Gravure, één blad uit een vogelvluchtkaart van verscheidene bladen. 56,5 x 95,5 cm (gehele kaart).

Rijksprentenkabinet, Amsterdam. Inv.nr. d'Ailly 193.

Click for large image

KNKB054.jpg

Kolfbaan Stadlander, 1755

De kolfbaan bij de herberg 'Stadlander' te Amsterdam in 1755 van Nicolaas Matthijsz. Aartman (1713-1760).

Herberg 'Stadlander' bevond zich op de plaats van het huidige Rijksmuseum.

Pen en penseel in grijs. 29 x 40,5 cm.

Gemeente Archief Amsterdam, Topografische atlas.

Click for large image

KNKB055.jpg

Titelprent toneelstuk, 1782

'Het nieuwe Nederlandsche, Fransche, Americaansche en Engelsche kolfspel', toneelstuk in drie bedrijven uitgegeven in 1782 bij D. Schuurman in Amsterdam.

Dit stuk speelt zich af op twee kolfbanen. De Engelse partij wordt door een Frans-Nederlandse combinatie verslagen en neemt de vlucht. Deze allegorie duidt op het streven van de patriotten de Engelse invloed in de Republiek te verminderen.

22 x 13,5 cm

Stichting Early Golf

Click for large image

Kolfpaal-2010.jpg

Kolfpaal, ongedateerd

Deze mooie, oude, hardhouten kolfpaal heeft een van de Westfriese kolfbanen gesierd. Welke is niet bekend.

De paal heeft jaren op zolder gelegen bij houtwarenfabriek Fremeyer en Wijna in Hoorn om als voorbeeld te dienen als er een nieuwe kolfpaal gemaakt zou moeten worden.

Hoogte 175 cm

Particulier bezit

Bron: Dirk Spijker

Click for large image

kolfbal_.jpg

Houten kolfbal

Houten kolfbal

1650-1800. Doorsnede 93 mm

Herkomst onbekend

Stichting NGA Early Golf, collectie spelmateriaal

Click for large image

DSC00051.jpg

Houten kolfbal

Houten kolfbal. Waarschijnlijk ca. 1700.

Particulier bezit.

Bron: Jan Appel

Click for large image

DSC00053.jpg

Sajetbal met koperdraad

Datering, maker en gebruiker(s) zijn onbekend.

Particulier bezit.

Bron: Jan Appel

Click for large image

DSC00052.jpg

Kolfbal van dierenhuid en koperdraad

Datering, maker en gebruiker(s) zijn onbekend.

Particulier bezit.

Bron: Jan Appel

Click for large image

20090602004_19.jpg

Gummi kolfbal, 19e eeuw

Van gummiballen is eerst sprake na 1832 als het vulcaniseren van rubber wordt uitgevonden.

Bron: Stichting Early Golf

Click for large image

0042.jpg

Kistje met bal, 19e eeuw

Mahoniehouten kolfkistje met slot. 19e eeuw

Museum Het Prinsenhof, Delft

Bron: kolfclub 'Utrecht St. Eloyen Gasthuis'

Click for large image

0041.jpg

Bandsysteem voor sajetballen, 19e eeuw

Bandsysteem voor sajetballen ter voorkoming van gebruik door anderen dan de eigenaar. 19e eeuw

Museum Het Prinsenhof

Bron: kolfclub 'Utrecht St. ELoyen Gasthuis'

Click for large image

DeNederlanden003.jpg

Kolfattributen, 1841

Bij de kolfpaal: een handwals om de lemen ondergrond te egaliseren, een kliek en een bal.

Gravure afkomstig uit het boek 'De Nederlanden, karakterschetsen, kleederdrachten, houding en voorkomens van verschillende standen met gravures naar teekeningen van de voornaamste Nederlandsche kunstenaren' door Henry Brown, in 1841 uitgegeven te 's Gravenhage door de 'Nederlandsche Maatschappij voor Schoone Kunsten'.

Archief Kolfclub 'Utrecht St. Eloyen Gasthuis'

Literatuur
 Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina 106. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4

Click for large image

DeNederlanden004.jpg

Kolfattributen

Bij de kolfpaal: een kist met ballen, drie klieken in een kliekenrek, een 'scorebord', een horloge, drie stenen pijpen en twee flessen drank met glazen.

Gravure afkomstig uit 'De Nederlanden, karakterschetsen, kleederdrachten, houding en voorkomens van verschillende standen' met gravures 'naar teekeningen van de voornaamste Nederlandsche kunstenaren' van Henry Brown, in 1841 uitgegeven te 's Gravenhage door de 'Nederlandsche Maatschappij voor Schoone Kunsten'.

Archief Kolfclub 'Utrecht St. Eloyen Gasthuis'

Literatuur
 Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina 106. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4
 Kolven, het plaisir om sig in dezelve te diverteren by C.A.M. (Cees) van Woerden, page 53. SPOU Utrecht, 2002. ISBN 90-5479-051-2

Click for large image

Jan_Gardenier.jpg

Colfslof, eerste kwart 18e eeuw

Tinnen colfslof uit het eerste kwart van de 18e eeuw.

De slof draagt als tinmerk een monogram van de letters 'I' en 'G' (zie inzet), wat staat voor Jan Gardenier. Jan Gardenier is geboren in 1675 en was rond 1700 als tingieter werkzaam te Dordrecht. We zien hier dus een min of meer te dateren en te plaatsen kolfslof en dat is uniek!

Vindplaats: Broek in Waterland.
Gewicht 2396 gram. 105 x 35 x 25 mm

Particulier bezit

Bron: Dirk Spijker

Click for large image

Kolfslof_001.jpg

Kolfslof, ca. 1800

In de Archeologische Kroniek 2004-2005 van de Provincie Utrecht (ISSN 1386-8527) lezen we:

Loenen
Cronenburg
A.T.E. Cruysheer

Detectorspecialist Gérard Buhr deed in maart 2005 een aardige vondst op een bouwterrein in Loenen aan de Vecht. Tegenover het kasteelterrein vond hij een verzwaarde en versierde kolfslof.
(...)
Bijzonder van de gevonden kolfslof is niet alleen dat deze is gemaakt van bronsplaat (gemaakt om een houten binnenste), maar deze ook is versierd en staan er initialen in: A HM. De laatste twee letters zijn als het ware versmolten: de rechterpoot van de 'H' doet dienst als linkerpoot van de 'M'. In het omhooglopende deel van de kolfslof is nog het restant van de houten steel te zien, inclusief drie gaatjes waar de spijkertjes door heen gingen om de houten steel te bevestigen,

De vondst dateert mogelijk uit eind 18e, begin 19e eeuw. Uitgaande van deze datering, valt de vondst binnen de vermeende traditie van 550 jaar waarin de moord op Floris V werd herdacht met een jaarlijkse colfpartij. (In galerij 1200-1450 kunt u lezen dat de colfpartij in 1297 nooit heeft plaatsgevonden.)
Het is opmerkelijk dat op een kleine steenworp afstand van het oorspronkelijke kasteel Cronenburg deze verzwaarde slof is gevonden.

Bron: Do Smit

Click for large image

Sneek_19e.jpg

Kolfslof, 1750-1900

Koperen kolfslof met een bolle en een vlakke kant. De slof is versierd met ingegraveerde ruitmotieven. In de slof bevindt zich nog een stukje van de stok.

De kolfstok is gevonden in het pand op de hoek van het Hoogend en Grootzand 78 te Sneek.

Collectie Fries Scheepvaart Museum en Oudheidkamer, Sneek. Object 1991-171

Bron: Do Smit

Click for large image

1870-1875.jpg

Kolfslof, ca. 1870-1875

English | Nederlands

English
This kolf club, made of bronze, is an archeologal found and can be dated between 1870 - 1875.

Probably the kolf club was used by a left handed player, because the right side of the colf is flat and can be used to hit the ball in a proper way.

Nederlands
Deze kolfslof is een archeologische vondst (vermoedelijk Haarlem) en kan waarschijnlijk gedateerd worden tussen 1870 en 1875.

De eigenaar van de slof was linkshandig, want de rechter zijde is vlak en kan worden gebruikt om de bal goed te adresseren. De zool van de slof is voorzien van een ijzeren strip. Deze diende waarschijnlijk ter bescherming van het zachtere brons, hoewel deze toevoegingen waarschijnlijk ook wel zijn toegepast om het zwaartepunt van de kolfstok iets te verplaatsen.

Long/Lengte 14 cms, 500 gramms

Private property/Particulier bezit

Click for large image

KNKB028.jpg

Kolfplaatsen in de 19e eeuw

Verspreiding van het kolven in de negentiende eeuw.

Genoemd:
1 Groningen, 1814
2 Bolsward
3 Alkmaar
4 Delft
5 Goes
6 Gouda
7 Haarlem (2 clubs)
8 Nieuwe Niedorp
9 Schiedam
10 Spanbroek
11 Zuid Scharwoude

In de negentiende eeuw toegetreden clubs
1887
12 Boskoop
13 Wateringen
14 Zevenhuizen
15 Overschie
1888
16 Hoorn
17 Dordrecht
18 Montfoort
Lid rond 1900
19 Schellinkhout
20 Krommenie
21 Koog aan de Zaan
22 Utrecht (bestaat sinds 1730, zelfstandige club sinds 1902)

Bron: Colf, Kolf, Golf, van middeleeuws volksspel tot moderne sport. ISBN 906255-112-2.

Click for large image

Kolven_1984_nederlands.jpg

Klieken

19e eeuwse klieken.

Let op de slof van de linker kliek in de vorm van een laarsje: deze kliek behoorde ooit toe aan de kolvende schoenhandelaar schoenhandelaar Bitter en is waarschijnlijk een relatiegeschenk. Het laarsje draagt de gravering van de firma Rencker en zonen. Onder de familienaam Rencker zijn in diverse plaatsen schoenmakers bekend. De Utrechtse tak dreef in ieder geval in 1915 op Lauwerecht nr 58 een schoenmakerij.
Deze kliek werd in 1979 gebruikt voor de afslag om "700 jaar golf" in Loenen aan de Vecht te gedenken. De toenmalig Commissaris van de Koningin Jhr. P.A.C. Belaerts van Blokland sloeg hem bij die gelegenheid stuk en de kliek heeft dus een nieuwe steel.

St. Eloyen Gasthuis, Utrecht

Click for large image

Kliek.jpg

Kliek

Literatuur
• Geert & Sara Nijs, Games for Kings & Commoners, Part Three, p. 87. ISBN 978-2-9540069-3-2. 2015

Click for large image

Kinderkliek.jpg

Kinderkliek, 18e eeuw

Houten slof van een kinderkolfstok. Waarschijnlijk ca. 1750.

Gevonden in een beerput te Alkmaar.

Schaatsmuseum te Hindeloopen.

Bron: Jan Appel.

Click for large image

DSC00065.jpg

Houten kolfstok met houten bal, ca. 1700

Houten kolfstok met houten bal. Waarschijnlijk ca. 1700.

Gevonden op de zolder van een oud grachtenpand.

Schaatsmuseum te Hindeloopen.

Bron: Jan Appel

Click for large image

ZOV_01539_kopie.jpg

Kolfstok, eerste helft 19e eeuw

Iepenhouten kolfstok voor rechtshandige kinderen met koperen kolf. De steel is aan de bovenzijde met leder omwonden. De kolf heeft een gravering bestaand uit een cirkel- en ruitvorming ornament gemerkt 'C.V.'.

Lengte 88 cm (kindermaat)

Foto: Jan Laan

Bron: Zaans Museum, Zaanlandse Oudheidkundige Verzameling ZOV-01539. Zie ook de rubriek Colofon en Sponsors onder Sponsors in natura, Zaans Museum.

Click for large image

christies07_19e_eeuw.jpg

Kolf Club, 19th Century

A Dutch Kolf Club, 19th Century, with metal head and flattened shaft.

Estimate
£ 500 - £ 800 ($ 784 - $ 1.254)

Price realized
£ 1.500 ($ 2.340)

Source
Origins of Golf: The Jaime Ortiz-Patino Collection. Catalogue Christie's, London, 30 May 2012 (sale 6021)

Click for large image

ZOV_06683_kopie.jpg

Kolfstok, 19e eeuw

Essenhouten kolfstok met trapeziumvormige kolf van verchroomd ijzer. De stok is tot 80 cm hoogte zwart geschilderd.

Lengte 149 cm

Foto: Jan Laan

Bron: Zaans Museum, Zaanlandse Oudheidkundige Verzameling ZOV-06683. Zie ook de rubriek Colofon en Sponsors onder Sponsors in natura, Zaans Museum.

Click for large image

hwaard.jpg

Kliek, gummibal en ballendoos, 1862

Spelmateriaal uit 1862 van H. Waal uit Wieringerwaard. De set is in 1940 gekocht op een boedelveiling door de vader van de huidige eigenaar.

Kliek
Linkshandige gummikliek, op de messing slof gedateerd 1862 en op de steel met een plaatje gemerkt met H. Waal, hoogstwaarschijnlijk de naam van de oorspronkelijke eigenaar. Lengte 108 cm, incl. een later aangebrachte verlenging van 7 cm. De bovenzijde van de kliek is voorzien van een afwerkplaatje (zie inzet foto). Bij de slof is de stok nog rechthoeking, maar na ca. 45 cm verandert dit in een afgeronde vorm.

Gummibal met ballennetje
Doorsnede bal 12 cm. De bal verkeert nog in uitstekende staat.

Ballendoos
Beschilderde ijzeren ballendoos met de initialen HW. Onderin de doos ligt een laag fijnkorrelige grit om de bal met zo weinig mogelijk drukpunten te bewaren, zodat de kans op het ontstaan van afgeplatte vlakjes geminimaliseerd was.

Doek
De bijgevoegde doek zal gebruikt zijn om de kolfpalen te bevochtigen.

Particulier bezit

Bron: Kuno C. Hofsté, Hans Hofsté

Click for large image

0040.jpg

Zes gummistokken

Zes gummistokken, 2e helft 19e eeuw.

Museum Het Prinsenhof, Delft

Bron: kolfclub 'Utrecht St. Eloyen Gasthuis'

Click for large image

DSC01611_.jpg

De Prins van Oranje, 1855

Vitrinekast met kolfpalen, klieken, ballenkistjes en vaandel van kolfclub 'De Prins van Oranje' te Goes, opgericht in 1855.

Op het vaandel staan afgebeeld het wapen van Goes en een kolfpaal met stokken en ballen. De tekst op het vaandel luidt: 'Kolfsociëteit De Prins van Oranje. Opgericht 1855'.
Geprepareerd papier op een achtergrond van stof. 75 x 59 cm.

Op de ring om één van de kolfpalen is de naam 'Hubertus Simons' vermeld.

Bron: Historisch Museum De Bevelanden, Goes (Koen van Rooijen, Hans Oomen)

Click for large image

Goes-1855-ballen.jpg

De Prins van Oranje, 1885

Ballenkistjes van kolfclub 'De Prins van Oranje' te Goes, opgericht in 1855 en opgeheven in 1948.

De foto's zijn gemaakt op 3 juni 1981 in het museum voor Noord- en Zuid-Beveland te Goes.

Bron: archief kolfclub 'Utrecht St. Eloyen Gasthuis'.

Click for large image

image001.jpg

Kolfprijs, 1751

Zilveren kolfprijs in de vorm van een kolfbal, in 1751 vervaardigd te Workum door Karst Karsten Ros II*. Gedreven versiering, waaronder het wapen van Hindeloopen, met daarboven de tekst H. Hugon (= Hendrik Hugon, o.a. gerechtsbode te Workum) en het aanzicht van de herberg 'De Zwaan' te Hindeloopen.

* In het verleden is als vervaardiger van deze kolfprijs abusievelijk gedacht aan de Bolswarder zilversmid Ipeus Siccama.

Diameter 5,5 cm

Museum Hindeloopen

Bron: Clara Algera, Albert Draaijer, Jan Schipper (www.zilverstudie.nl)

Click for large image

image003.jpg

Kolfprijs, 1752

Zilveren kolfprijs in de vorm van een kolfbal met ophangoog, in 1752 vervaardigd. Ketting ontbreekt. Verdere details onbekend.

Diameter 5,5 cm

Museum Hindeloopen

Bron: Clara Algera, Albert Draaijer

Click for large image

kolfprijs_1752_1.jpg

Kolfprijs, 1752

Zilveren kolfbal met oog om aan een ketting te hangen en de afbeelding van onder andere drie kolfstokken. 1752.

Gedraven ornament. De ondergrond van de bal is gegranuleerd, geschubd of met ruitpatroon. Over het midden loopt een vertikale gladde band met gegolfde rand. De bal is versierd met quasi geregen naden. Op de ene helft, bovenaan, twee antithetische C-vormige bladervoluten met ertussen een ovaal medaillon, een schelp en een ruit. Onderaan, links, een rek waaraan drie kolfstokken hangen, rechts een schild waarin het jaartal 1752 onder een opgehangen kolfbal. Op de andere helft, onderaan, een tafel met een reeks opgestapelde ballen. Onderaan de tafel hangt een kolfbal en onder de tafel staan twee kolfstukken met een bal ernaast.
Bovenaan een tael met een flapkan, een kruik, een kelk, een kroes en een vuurtest. Onder de tafel een ovalen medaillon en twee S-vormige bladervoluten. Over de bal verspreid, langs de gladde band, enkele schelpen.
De bal is verzwaard.

Vervaardiger onbekend

Doorsnede 5,2 cm

Fries Museum (Z1955-0611); eigendom van Ottema-Kingma Stichting

Literatuur
• Catalogus Zilvertentoonstelling Leeuwarden, 1900, nr. 419

Bron: Do Smit

Click for large image

kolfprijs_1752_2.jpg

Kolfprijs, 1752

Zilveren kolfbal met oog om aan een ketting te hangen en de afbeelding van schelpen.

Gedreven ornament. De ondergrond is geschubd of versierd met een ruitpatroon. Over het midden loopt een vertikale gladde band met gegolfde rand. De bal is versierd met quasi geregen naden. Op de ene helft, onderaan, twee antithetische C-vormige bladervoluten met ertussen een ruit, bestaande uit vier ruiten, een schelp en een ruit. Ter weerszijden een ovalen medaillon. Bovenaan links een rek waaraan drie kolfstokken hangen. Rechts een schild waarin het jaartal 1752 onder een opgehangen kolfbal.
Op de andere helft, onderaan, een tafel met een reeks opgestapelde ballen. Onderaan de tafel hangt een kolfbal en onder de tafel staan twee kolfstukken met een bal ernaast. Onderaan twee S-vormige bladervoluten. Ter weerszijden een schelp. Bovenaan een tafel met een kroes, een karaf met een pijp, een kelk met een pijp, een kroes en een vuurtest. Onder de tafel een rond medaillon en twee S-vormige voluten.
De bal is verzwaard

Vervaardiger onbekend

Doorsnede 5,2 cm

Fries Museum (Z1955-0612); eigendom van Ottema-Kingma Stichting

Literatuur
• Catalogus Zilvertentoonstelling Leeuwarden, 1900, nr. 419

Bron: Do Smit

Click for large image

kolfprijs_1758.jpg

Kolfprijs, 1758

Zilveren kolfbal met oog om aan een ketting te hangen en de afbeelding van een volle tafel. 1758.

Gedraven ornament. De ondergrond van de bal is gegranuleerd en versierd met quasi dichtgeregen naden. Over het midden loopt een vertikale gladde band met gegolfde rand. Op de ene helft, onderaan, staan op enige afstand van elkaar twee kolfstukken met een bal ernaast. Geschubde ondergrond, van boven begrensd door C-vormige voluten, acanthusbladeren, twee schelpen en twee kolfstokken. Bovenaan een tafel waarop een flapkan, een karaf, en kelk en een kroes. Ter weerszijden een boompje. Onder de tafel een schelp boven twee S-vormige bladerranken. Op de andere helft, onderaan, een lage brede bak met vruchten. Onder de bak C-vormige voluten en S-vormige bladerranken. Bovenaan, links een mascaron met een palmet, rechts een ovaal medaillon met een geribde rand. In het medaillon is gestippeld in handschrift: G. C.

Vervaardiger onbekend.

Doorsnede 5,5 cm

Fries Museum (Z1955-0610); eigendom van Ottema-Kingma Stichting

Bron: Do Smit

Click for large image

kolfprijs_1799.jpg

Kolfprijs, 1770-1799

Zilveren kolfbal met oog om aan een ketting te handen, voorzien van Lodewijk XV krulwerk.

Vervaardiger onbekend

Doorsnede 5,4 cm

Fries Museum (Z1955-0613); eigendom van Ottema-Kingma Stichting

Bron: Do Smit

Click for large image

20090602005_19.jpg

Kolfprijs, 19e eeuw

Kolfprijs uit de negentiende eeuw.

Sajetbal gevat in messing filigrainwerk met zirkonia's aan ketting.

Diameter 5 cm.

Stichting Early Golf

Click for large image

machtenburgtrofee_za.jpg

Prijsbeker, 1830

Engels / Zuid-Afrikaans

Engels
Auction Strauss & Cie (www.straussart.co.za, 4 February 2013, lot 183):
An important Cape silver presentation covered cup, John Townsend, circa 1830, of baluster outline, engraved with an image of the Machtenburg Gardens and the Lodge building, titled MACHTENBURG SOCIETY, the reverse engraved with four kolvers dressed in top hats and tail coats within a rectangular playing field bordered by trees and buildings, titled GOLF GROUND, the bell-shaped cover engraved THIS CUP WAS PRESENTED by JOSEPH DAY, TO THE MEMBERS OF THE MACHTENBURG SOCIETY ON THE 13TH FEBRUARY 1830, raised on an stepped domed circular foot, gilt interior, 570 g. 21,5 cm high.
The gentlemen in the engraved view are playing 'kolf', a centuries old game which originated in the Netherlands and was particularly popular there in the late 18th and 19th centuries. The kolf course has a wooden post positioned at each end and the aim of the game is to hit the post at the far end, striking the ball with your club from the opposite post, return the ball to the post from which you started and then again strike it towards the far end. This had to be done in shree strokes.
Kolf is tied to the development of golf and it is probable that in the Cape in the 1830s the name 'kolf' had been anglicised by the English speaking community to golf, thus the inscription 'GOLF GROUND'.
Joseph Day was a haberdasher in Plein Street, Cape Town. He, in partnership with the Baron Von Ludwig and Matthew Donough, purchased the Machtenburg Gardens, situated in LooYers Plein, in 1830. The purchase included the Masonic Lodge, De Goede Trouw, with its avenue of trees depicted on the front of the cup.
Baron Von Ludwig housed his vast collection of natural history specimens in the part of the Lodge, thus establishing the first known museum at the Cape. In 1839 the gardens and Lodge was sold to the Catholic community who celebrated their first service there.

Zuid-Afrikaans
Gepubliceerd in 'Die Burger' op 23 februari 2013:
Kaapse silwerbeker vir kolf aan die vroeë Kaap haal goeie prys by veiling.
'N Trofee van Kaaps silwer wat verband hou met 'n vroeë Nederlandse spel, kolf, wat aan die Kaap die Goeie Hoop gespeel is, is op Strauss & Kie. se onlangse veiling van kunst en oudhede vir R534 720 verkoop.
Die sogenaamde Machtenburg-trofee is op 13 Februarie 1830 deur Joseph Day aan de lede van de Machtenburg-vereniging van Kaapstad toegeken. Die gegraveerde beker met deksel is die handswerk van die silwersmid John Townsend, wat van 1824 tot 1841 aan die Kaap werksaam was.
Op die beker is die Machtenburg-losie en -tuin gegraveer, en op die keerkant word vier spelers met pluiskele en swaelstert-manelle uitgebeeld wat by 'n reghoekige kolf-baan, omring deur bome en geboue, staan. Die woorde 'Golf Ground' is onderaan gegraveer.
Op die deksel is gegraveer: 'This cup was presented by Joseph Day to members of the Machtenburg Society on the 13th February 1830'.
Die binnekant is verguld.
Luidens die Strauss-katalogus is die Nederlandse spel kolf in die vroegste jare van die VOC-bewind aan die Kaap gespeel. Aan elke kant van die kolf-baan is 'n houtpaal ingeplant wat die spelers, elk met 'n kolf toegerus, van die oorkant af met die bal moes raakslaan. Sodra almal afgeslaan het, moes die spelers na die oorkant toe stap en elkeen probeer om die eerste paal ook raak te slaan. Dan moes dieselfde prosedure herhaal word. Die heen en weer geslanery moes met slegs drie kolfhoue gedoen word.
Daar word vermoed dat die Engels-sprekende inwoners weens hul traditionele verwringing van ander tale die Nederlandse term 'kolf' na 'golf' gewysig het.
Joseph Day was 'n handelaar in mansklerasie aan Pleinstraat, Kaapstad. Hy en twee ander welgesteldes, baron Carl Ferdinand Heinrich von Ludwig, apteker en natuurwetenskaplike, en Matthew Donough het in 1830 die eiendom Machtenburg Gardens aan die Looyerplein in Kaapstad gekoop. Dit het ook die Vrymesselaars-losie De Goede Trouw ingesluit.
Von Ludwig stigter in 1824 van die eerste literêre vereniging van Kaapstad het die losie as sy private museum ingerig, vermoedelik die eerste in Kaapstad. Hy het 'n verbintenis met onder meer die Stuttgartse koninklike museum in Duitsland gehad, en sy plant-, dier-, voël- en insekversamelings het hom sy baronskap en 'n eredoktorgraad besorg.
Aan Kloofstraat het hy 'n stuk grond gekoop en dit in 'n botaniese tuin, Ludwigsburg Garden, omskep. Hy het ook plante en saad ingevoer en onder meer die jakarandaboom aan Suid-Afrika bekend gestel. Hy was 'n groot bewonderaar van die Voortrekkers, en het verskele kere kiste groentesaad , wat hy van Duitsland en Nederland ingevoer het, is (in die Latynse benaming) na hom genoem.
In 1839 is die Machtenburg-tuin en Losie De Goede Trouw verkoop aan die Rooms-Katolieke Kerk, wat sy eerste Kaapse eredienste in die losie gehou het.

Bron: Do Smit

Literature
• Colf Kolf Golf, Early Golf - Vroeg Golf door Do Smit and Michiel Eijkman, p. 51. ISBN 978-90-78920-27-4, 2016

Click for large image

kolfmedaille_1812_.jpg

Prijsmédaille, 1812

Zilveren prijsmedaille uit september 1812 (gegraveerd tussen de tekst op voorzijde object), vervaardigd te Heerenveen. Van deze medaille zijn twee exemplaren bekend, waarbij niet kan worden uitgesloten dat de hier getoonde medaille een afgietsel is van een origineel. (Het origineel zou dan vervaardigd zijn van gedreven zilverblik, terwijl we hier lijken te kijken naar een exemplaar van gegoten zilver.)

De tekst luidt:
Zo wordt de bal na mijn behagen van hier na 't oogmerk geslagen - sept. 1812
Deze tekst is een variant van de tekst die Jan Luyken gebruikte bij zijn bekende afbeelding 'De Kolf' uit 1712:
'... Zo werd de Kloot, (na 't Kinds behaagen,)
Van hier na 't oogmerk toe geslaagen...'
(Zie in het tijdvak 1450-1700 het album Prenten)

In april 2015 heeft Dirk Spijker in alle landelijke dagbladen uit de jaren 1812 en 1813 gezocht naar kolfvermeldingen. Dit in een poging te achterhalen of kolfwedstrijden hebben plaatsgevonden waarvoor deze medaille gediend heeft. Er is niets gevonden (dus ook niet in de Heerenveense Courant en de Leeuwarder Courant).

Particulier bezit

Bron - Ramón van Wingerden, Romana Oosterbeek-Airoldi, Jan Schipper, Dirk Spijker

Click for large image

KNKB067.jpg

Prijsmédaille, 1865

Zilveren prijsmédaille uit 1865, afkomstig uit kolfsociëteit 'De Prins van Oranje' te Goes.

Let op overeenkomst met medaille uit 1885, uitgereikt aan Meulmeester

Diameter 4 cm.

Museum voor Zuid- en Noord-Beveland, Goes. Inv.nr. 437.

Click for large image

KNKB068.jpg

Prijsmédaille, 1863

Stervormige prijsmédaille uit augustus 1864, afkomstig uit de kolfsociëteit 'De Prins van Oranje' te Goes.

Het opschrift luidt: '1e prijs behaald door J.A.E. Stokmans. Aug. 1863'.

Zilver. Grootste breedte 5,8 cm.

Museum voor Zuid- en Noord-Beveland, Goes. Inv.nr. 444.

Click for large image

DSC01623-1877_.jpg

Prijsmedaille, 1877

Prijsmedaille ('Prins') uit 1877, uitgereikt door de kolfsociëteit Prinses Marie te Goes, opgericht 14 september 1877

Historisch Museum De Bevelanden, Goes (inv. 433)

Bron: Historisch Museum De Bevelanden, Goes (Koen van Rooijen, Hans Oomen)

Click for large image

DSC01619-1878_.jpg

Prijsmedaille, 1878

Prijsmedaille uit 1878, uitgereikt door de kolfsociëteit De Prins van Oranje te Goes (inv. 443x)

Historisch Museum De Bevelanden, Goes

Bron: Historisch Museum De Bevelanden, Goes (Koen van Rooijen, Hans Oomen)

Click for large image

DSC01621-188-_.jpg

Prijsmedaille, 188...

Prijsmedaille uit 188... (laaste cijfer onder plakkertje), uitgereikt door de kolfsociëteit De Prins van Oranje te Goes aan P.J. (...?) Meulmeester

Let op de overeenkomst met de medaille uit 1865

Historisch Museum De Bevelanden, Goes (inv. 442x)

Bron: Historisch Museum De Bevelanden, Goes (Koen van Rooijen, Hans Oomen)

Click for large image

DSC01625_.jpg

Prijsmedaille

Prijsmedaille (zonder jaartal), uitgereikt door de kolfsociëteit De Prins van Oranje te Goes

Gravering
vz 'Prins van Oranje'
az (in vaan) 'Koning der Kolfbaan'

Historisch Museum De Bevelanden, Goes

Bron: Historisch Museum De Bevelanden, Goes (Koen van Rooijen, Hans Oomen)

Click for large image

DSC01616_1880X.jpg

Verenigingsinsigne, 1880

Verenigingsinsigne uit 1880, afkomstig uit de kolfsociëteit 'De Prins van Oranje' te Goes.

Het schildje is omgeven door een lauwerkrans met daaroverheen twee gekruiste kolfstokken. Onder het schild een banderol met opschrift: 'De Prins van Oranje'. Op het schildje de tekst: 'Kolfsociëteit' en een afbeelding van drie kolfballen.

Zilver. Grootste hoogte 4,2 cm.

Historisch Museum De Bevelanden, Goes (inv.nr. 435)

Bron: Historisch Museum De Bevelanden (Koen van Rooijen, Hans Oomen)

Click for large image

KNKB070.jpg

Verenigingsinsigne.

Verenigingsinsigne, afkomstig uit de kolfsociëteit 'De Prins van Oranje' te Goes.

Kolfpaal als draagspeld met opschrift: 'M.D. Ramondt 1862' en hieraan aan schakeltjes twee gekruiste kolfstokken met op de kruising een bal.

Zilver. Lengte kolfpaal 3,8 cm.

Museum voor Zuid- en Noord-Beveland, Goes. Inv.nr. 436.

Click for large image

Ballenstoof.jpg

Ballenstoof, ca. 1880

Eikenhouten ballenstoof uit ca 1880. 1090 x 850 x 450 mm.

Uitgaande van de veronderstelling dat verwarmde ballen bij het spel 'sneller lopen', werden de sajetballen bovenin op een lattenrooster opgewarmd. Onderin werd een komfoor (Noordfr. caufoir van Fr. chauffer = verwarmen) met gloeiende kooltjes geplaatst.
Het koperen komfoor dat er op deze afbeelding in staat, is waarschijnlijk niet origineel voor deze stoof bestemd. Gezien de handvatten aan beide kanten was het eerder bedoeld om kooltjes door te geven voor het 'smoren van een pijpje', totdat de lucifer in de tweede helft van de negentiende eeuw in gebruik kwam.

Kolfclub 'Utrecht St. Eloyen Gasthuis', Utrecht

Literatuur
 Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina 105. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4
 Kolven, het plaisir om sig om dezelve te diverteren by C.A.M. (Cees) van Woerden, page 38. SPOU Utrecht, 2002. ISBN 90-5479-051-2

Click for large image

Glory-of-Golf_001.jpg

Kolf- en cholestok, 18e eeuw

Kolf- en cholestok uit de 18e eeuw, temidden van oudere colfsloffen, drie jeu de crosse-ballen (chouleballen) en twee wandtegels met colfafbeeldingen.

Bron: The Glory of Golf, an exhibition of Golfing Memorabilia, een uitgave van Valderrama Golf Club uit 1997.