NGA Early Golf Webmuseum
Click for large image

muli004wint01ill99_1.jpg

Bandy

Bandy is een stok-met-bal-sport die op het ijs wordt gespeeld en is de voorloper van het ijshockey. Bandy wordt gespeeld op een grote ijsvloer, met 2 teams van 11 spelers en een grote bandybal en sticks. Het veld is 90 tot 110 meter in de lengte, en 45 tot 65 meter breed. De sport is niet heel groot in de wereld, maar wordt vooral gespeeld in het noorden van Europa.Het bandy is de favoriete sport van het Zweeds koningshuis.

Ook Nederland heeft een bandy-elftal.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bandy

Click for large image

CercleDuBoisDeBoulongne.jpg

Beugelen, begin 20e eeuw

Beugelen in het Bois de Boulogne, Parijs.

Vermoedelijk begin 20e eeuw

Bron: onbekend

Click for large image

IMG_4099.jpg

Beugelen

Sleger, ofwel speelstok voor het beugelen.

Waarschijnlijk half 20e eeuw

Afkomstig uit de collectie van NGA Early Golf

Click for large image

SV500086.jpg

Beugelen, 2009

Beugelspel, zoals dat vandaag de dag nog wordt gespeeld in (voornamelijk) Noord-Brabant en Zuid-Limburg.

Het beugelen wordt gespeeld op een baan met lemen ondergrond en een afmeting van ± 10 x 4 meter. Een ijzeren ring, de beugel, staat op ± 7 meter van de onderkant van de baan. De bedoeling van het spel is om de bol (ruim 4 kg in gewicht) met een slaghout door de beugel te spelen. Er wordt individueel in groepsverband gespeeld tussen twee ploegen van 6 spelers. Elke speler speelt met twee bollen, zodat er totaal 4 bollen in het spel zijn. Alle bollen worden door de respectievelijke spelers om en om gespeeld. Punten worden gescoord door de bal door de poort te spelen of de bal van de tegen stander aan de korte kant, het verst van de beugel, uit de baan te spelen.

De oudst bekende vermelding van beugelen dateert uit 1390, toen Hertog Albrecht in Haarlem een stuk grond schonk om een beugelbaan op aan te leggen.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Beugelen

Click for large image

RP-P-OB-59.903_.jpg

Beugelen

Beugelbaan. Historiserende ets van Willem Steelink II (eigenhandig gesigneerd; 1856 - 1928) naar een schilderij van Cornelis Dusart (1660 - 1704). Vervaardigd tussen 1888 en 1891.

Verschillende mensen verzameld rond een beugelbaan. Een man spreekt met een andere man, terwijl hij een hand in zijn zak steekt en in de andere hand een bal houdt. De man op het bankje rookt pijp. Links een vrouw met een kind en hond. Linksonder in de marge een wapenschild op een takje met bladeren.

Rijksmuseum (Verschillende mensen verzameld rond een beugelbaan. Een man spreekt met een andere man, terwijl hij een hand in zijn zak steekt en in de andere hand een bal houdt. De man op het bankje rookt pijp. Links een vrouw met een kind en hond. Linksonder in de marge een wapenschild op een takje met bladeren.Verschillende mensen verzameld rond een beugelbaan. Een man spreekt met een andere man, terwijl hij een hand in zijn zak steekt en in de andere hand een bal houdt. De man op het bankje rookt pijp. Links een vrouw met een kind en hond. Linksonder in de marge een wapenschild op een takje met bladeren.

Ets op papier. 258 x 349 mm

Rijksmuseum (RP-P-OB-59.903)

Bron: Do Smit

Literatuur
• Oude kunst in Nederland : etsen van Wilm. Steelink, naar schilderijen uit de kabinetten van A. Bredius, A.J. Enschedé, J.P. Six, P.H. Siz, H.A. Steengracht van Duivenvoorde, Victor de Stuers en andere verzamelingen

Click for large image

Boerengolf.jpg

Boerengolf, 2008

Met een vette knipoog zouden we 'boerengolf' de moderne vorm van het middeleeuwse colfspel kunnen noemen. Evenals colf is het een lange baanspel en moeten vooraf vastgestelde doelen worden geraakt. De grootste verschillen zijn natuurlijk het spelmateriaal en de spelintentie. Boerengolf wordt gespeeld met aan een stok bevestigde klomp als kliek en wordt vooral commercieel aangeboden.

Vergelijk ook het fenomeen 'vestinggolf', waarvan ook een foto in dit album is opgenomen.

Click for large image

chuiwan_stamp_20.jpg

Chuiwan

Postzegel met daarop een Chuiwan speler, datum niet leesbaar.

Over Chuiwan is ons niet veel bekend (zie afbeeldingen in het album 'Moeilijk (of niet) te duiden 'stok-met-bal-spelen' in de Middeleeuwen en daarvoor' in het tijdvak 1200-1450). Het is een stok-met-bal-spel (chui = slaan, wan = kleine bal) dat geschreven terug gaat tot de Wei Tai of Song Dynastie rond ca 943.Voordien, tijdens de Tang Dynastie, was het spel al bekend onder de naam Buda. Ene Wan Jing beschrijft Chuiwan in 1282. De spelregels lijken op colf en dus op golf, maar het speelveld is soms gering, waardoor het Chuiwan ook trekken van een spel als hockey krijgt. De Chinese deskundige op dit terrein Ling Hongling beweert dat de Mongolen het spel naar Europa hebben gebracht. Daar uit zou dan Choule en colf zijn voortgekomen.

Bron: The Golfers Guide to Golf / Asian origin of the game, Cees van Woerden

Click for large image

Scan_091222_0004.jpg

Hockey, 1925

Hockeyspeler uit 1925 door Marcel-Louis Baugniet (1896-?).

Hockey, een spel waarbij twee ploegen elkaar een bal betwisten met behulp van omgebogen stokken, is reeds verscheidene duizenden jaren oud. Er bestaat een frappante analogie tussen de houding van de Griekse spelers in de 5e eeuw voor onze tijdrekening, afgebeeld op de muur van Thermisticles, die van de indianen uit Amerika en onze huidige spelers. IJshockey daarentegen komt slechts voor sedert het einde van de 19e eeuw.

Olieverf op hout. 60 x 60 cm

Particulier bezit

Bron: Sport in de Belgische kunst, van de Romeinse tijd tot nu door Léon Lewillie en Francine Noël (uitgave van Gemeentekrediet van België).

Click for large image

Hockey.jpg

Hockey, hedendaags

Hockey is een oude stok-met-bal-sport, waarbij twee partijen (teams) van 10 veldspelers en een doelverdediger (keeper) elkaar de bal betwisten en deze proberen in het doel van de tegenpartij te slaan. De partij die het minste aantal ballen in zijn doel heeft toegelaten heeft gewonnen.

Het belangrijkste attribuut van de hockeyspeler is de stick, die wordt gebruikt om de bal te manipuleren. Er bestaan verschillende vormen van hockey. De oudste en bekendste vorm wordt in het Nederlands simpelweg 'hockey' genoemd. Hockey wordt in de buitenlucht op een veld gespeeld. Een binnenvariant van de hockeysport is zaalhockey. In landen waar men vooral ijshockey speelt en niet zo bekend is met hockey zoals wij dat kennen, wordt met hockey vaak ijshockey aangeduid. Hockey zoals wij dat kennen, wordt in deze landen aangeduid met een vertaling van 'grashockey' of 'veldhockey'.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Hockey

Click for large image

Hockey_Keep.jpg

Hockey, doelverdediger

Doelverdediger bij hockey in volle uitrusting.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Hockey

Click for large image

anniebouyer.jpg

Hockey

Hedendaagse afbeelding van de Française Annie Bouyer naar een 16e eeuwse gravure. De oorspronkelijke gravure is opgenomen in het tijdvak 1450-1700 in het album 'Andere stok-met-bal-spelen'.

Onduidelijk is overigens welk spel hier gespeeld wordt. De omgeving bevat geen aanwijzingen, dus moet worden afgegaan op de speelstijl. Het lijkt erop dat hier de bal betwist wordt, dus ligt hockey voor de hand. Maar zeker is dit niet.

Bron: http://www.anniebouyer.com/, Cees van Woerden

Click for large image

Baseball_pitching_motion_2004.jpg

Honkbal, hedendaags

Honkbal (in het Engels baseball) is een team- en balsport die vooral populair is in de Verenigde Staten, Mexico, de Caraïben en in grote delen van Azië. Honkbal wordt ook wel America's Favorite Pastime genoemd.

Honkbal is ontstaan uit volksbalspelen die Engelse kolonisten in de 17e en 18e eeuw naar Noord-Amerika brachten. Deze ingevoerde balspelen waren mogelijk afgeleid van cricket. Softbal is later van honkbal afgeleid. Honkbal is één van de meest gespeelde sporten ter wereld, in Europa is het een van de minder populaire sporten. In Nederland honkballen er ongeveer 25 000 tot 30 000 mensen. In de Verenigde Staten spelen miljoenen mensen honkbal.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Honkbal

Click for large image

hurling.jpg

Hurling

Hurling (Iers: iomáint of iománaíocht) is een ploegsport van Keltische origine, en wordt gespeeld met sticks en een bal. Het spel wordt voornamelijk in Ierland gespeeld, en wordt beschreven als de snelste ploegensport ter wereld. Hurling wordt alleen door mannen gespeeld, een versie van het spel voor vrouwen heet camogie. Het lijkt op shinty dat in Schotland wordt gespeeld.

Het doel van het spel is om meer punten te scoren dan de tegenstander. Punten worden vergaard door een harde, met leer beklede bal van 65mm diameter (een sliotar) in de goal van de tegenstander terecht te laten komen. Het doel is een stel palen in de vorm van een H (net als bij rugby) aan iedere kant van de pitch die ongeveer 137x82 meter is. In het onderste gedeelte van de H hangt een net, zoals bij voetbal. Een doelpunt (cúl, drie punten) wordt gemaakt als de bal in het net terecht komt. Men kan één punt scoren als de bal tussen de palen in het bovenste gedeelte van het doel terecht komt.
Áth an Mhuileann v. Tobar Phádraig, Limerick, 28/8/2004

Tijdens het spel wordt de bal van de grond of in de lucht geslagen met de hurley of camán.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Hurling

Click for large image

Hurling_Ball_and_Hurley.jpg

Hurlingbal met -slagstok

Een hurlingbal heet 'silotar' en de slagstok 'hurley' of 'camán'.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Hurling

Click for large image

Lacrosse.jpg

Lacrosse

Lacrosse is een teamsport die wordt gespeeld met 10 spelers per team (men's lacrosse), 12 spelers (women's lacrosse) of 6 spelers (box lacrosse). Elke speler draagt een stick (crosse) met aan het uiteinde een netje, waarin hij/zij de bal houdt. De bedoeling van het spel is om de bal met behulp van de stick in het doel van de tegenstander te schieten, waarbij 1 doelpunt 1 scorepunt oplevert. De lacrossebal is een harde rubberen bal met een gewicht tussen de 142 en 149 gram, en is in grootte vergelijkbaar met een tennisbal. De sport is een mengeling van basketbal, rugby, hurling, ijshockey en hockey.

Lacrosse is een grote sport in Canada en de Verenigde Staten.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Lacrosse

Click for large image

nipsy.jpg

Nipsy

Nipsy is een van de spelen waarbij een bal (of ander voorwerp) zover mogelijk wordt weggeslagen. De bal wordt daartoe op een steen gelegd, die onder een hoek is geplaatst. De speler mag zes keer proefslaan alvorens hij zijn competitieve slag maakt. Het spel wordt gerekend tot de zogenoemde 'Pub Games'.

Er zijn varianten op dit spel, waarbij de steen wordt vervangen door een ploegvoor. Ook hier wordt er voor gekozen de bal goed tegen de voor te leggen, zodat deze bij het wegslaan de lucht in schiet.

Nipsy is een oud spel uit South Yorkshire en lijkt sterk op kinderspelen als Piggy/Peggy en Billet uit de omgeving van Bolton. Rond Barnsley wordt het spel vaker gespeeld door mannen dan door kinderen.
In Picardië (Frankrijk) is het spel bekend onder de naam 'Jeu de la tapette' (zie tijdvak 1700-1885).

Op deze foto uit de jaren '70 zien we Ron Darlow aan slag (met dank aan Alan Lever).

Bron: www.tradgames.org.uk
Meer informatie: www.ml014c5457.pwp.blueyonder.co.uk/

Click for large image

Polo_players.jpg

Polo, 2009

Polo is een stok-met-bal-spel dat gespeeld wordt door twee teams van vier spelers te paard op een veld van 300x200 meter. De ruiter is uitgerust met een stick van bamboe (mallet) met aan het eind een sigaarachtig dwarshout, zodat hij de bal op de grond kan spelen zonder af te stijgen. Het spel vereist uitstekend ruiterschap en balgevoel en vindt zijn oorsprong in Perzië.

De naam Polo is een verbastering van het woord "Pulu" dat Tibetaans is voor wortel. Hiervan werden de eerste poloballen gemaakt.

Foto: Siddha

Bron: http://en.wikipedia.org/wiki/Polo

Click for large image

Scan-110206-0006.jpg

Polo, 1997

The drama and danger of the 'Sport of Kings' is caught to perfection as two polo ponies collide. English army officers, who had adopted the game in mid-nineteenth century India, established the first club for colonial settlers at Cachar in 1859. Ten years later, the first match to be played between British officers in England (held at Hounslow) was described in the local Morning Post as 'Hockey on Horseback'.

Riding off by Robert Barnete. Oil on canvas, 29" x 24", 1997

Robert Barnete, London, England.
http://www.barnete.com/nightpolo.htm

Literature
 Golf through the ages by Michael Flannery, page 79. January 2004

Click for large image

American_Indian_Shinni_clubs_Nakwatakoina.jpg

Nakwatakoina, Shinni

Nakwatakoina (ook wel Shinny?) werd voornamelijk gespeeld door de vrouwen van de Shinny indianen uit Noord-Amerika. Twee teams streden om de bal, waarbij tegen de bal zowel geschopt als geslagen mocht worden.

Nakwatakoina-stokken zijn onregelmatig van vorm en hebben een verdikking aan de slagzijde. Ballen waren van herteleer of hout.

Literatuur
• Serendipity of Early Golf by Robin Bargmann, pagina 151. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4
• Games of the North American Indians, Volume 2, Games of Skill. P. 635 (gedeeltelijk beschikbaar op Google Books onder https://www.google.nl/search?q=nakwata+koina&biw=1014&bih=881&source=lnms&sa=X&ved=0ahUKEwj5w_aMyKTLAhVHOxQKHSoYDgQQ_AUIBSgA&dpr=1#q=nakwatakoina+shinni)

Click for large image

segwaypolo_a-300x150.jpg

Segway polo

Segway polo is a team sport which started to gain some measure of popularity after being played by members of the Bay Area Segway Enthusiasts Group (Bay Area SEG) in 2004. The Bay Area SEG was not the first to play polo on a Segway HT; a team sponsored by Mobile Entertainment played in the Metrodome at a Minnesota Vikings halftime show in 2003.

Op de foto: het Segway Polo toernooi uit 2004

Bron: http://en.wikipedia.org/wiki/Segway_polo

Click for large image

shinty.jpg

Shinty (ook: camanachd of iomain)

Shinty, of Camanachd of Iomain in modern Schots Gaelic) is een teamsport met slagstokken en bal. Het wordt vrijwel uitsluitend gespeeld in de Schotse hooglanden, maar ook wel door de emigranten uit deze streek naar de grotere steden in Schotland.

In de engelstalige Wikipedia vinden we:
Whilst comparisons are often made with field hockey, the two sports have several important differences. In shinty, a player is allowed to play the ball in the air and is allowed to use both sides of the stick. The stick may also be used to block and to tackle, although a player may not come down on an opponent's stick, a practice called hacking. A player may tackle using the body as long as this is shoulder-to-shoulder as in football.

The objective of the game is to play a small ball into a goal, or "hail", erected at the ends of a 140 to 170-yard-long pitch. The ball is played using the caman, a stick of about 3 1/2 ft in length. Unlike the Irish camán, it has no blade. The caman is traditionally made of wood and must not have any plate or metal attached to it. The caman would be made from any piece of wood with a hook in it, hence caman, from the Scottish Gaelic, cam meaning bent or crooked.

A team consists of 12 players, including one goalkeeper. A match is played over two halves of 45 minutes. With the exception of the keeper, no player is allowed to play the ball with his hands. There are also variants with smaller sides, with some adjustments in the field size and duration of play.
The field of play

A player may play the ball in the air and is allowed to use both sides of the stick. The stick may also be used to block and to tackle, although a player may not come down on an opponent's stick, this is defined as hacking. A player may tackle using the body as long as this is shoulder-to-shoulder as in football.

A player may only stop the ball with the stick, the chest, two feet together or one foot planted on the ground. Only the goalkeeper may use his hands and then only with an open palm. He may not catch it. Playing the ball with the head constitutes a foul whether intentional or not.

Bron: http://en.wikipedia.org/wiki/Shinty

Click for large image

shinty_hurling.jpg

Shinty

A Shinty match portrayed in an old poster from the Scotsman Newspaper
© Stephen Mackenzie / Flickr.com - CCA ShareAlike [WMS0430]

The game of shinty is older than Scotland's written history: it predates Christianity, having been introduced to the country by migrant Gaels from Ireland, who had been playing a similar stick and ball game called hurling since before the common era. Cammag, a Manx team sport related to both hurling and shinty, used to be the most popular game on the Isle of Man before soccer was introduced in the twentieth century. The name "cammag" is a cognate of camanachd, the Scottish Gaelic word for shinty. Cam is a Gaelic root meaning "bent," and describes the hooked stick that players use. These stick-and-ball games were traditionally played during the winter months. On New Year's Day, whole villages would gather to participate in huge shinty matches, with each team featuring hundreds of players.
The modern sport of shinty is governed by the Camanachd Association, which was established in Kingussie in 1893 to formulate a standard set of rules to unite the many shinty clubs scattered across the British Isles. The Inverness-based Camanachd Association, retained its initial structure for much of the twentieth century until the management and organization of the sport was completely restructured in 1981. The Association, which had previously depended on volunteers to govern the sport, employed its first salaried workers that year.

While shinty is often compared to field hockey, the two sports have many important differences. For instance, a shinty player is allowed to play the ball in the air and is allowed to use both sides of the stick. The stick may also be used to block and to tackle, although a player may not come down on an opponent's stick, and a player may tackle shoulder-to-shoulder using the body. The objective of modern shinty is to play a small ball into a goal at the end of a field. The ball is played using the caman, a hooked, wooden stick that, unlike in hurling, must not have any plate or piece of metal attached. Two teams consisting of twelve players, plus one goal keeper, play two halves, each lasting 45 minutes. With the exception of the keeper, no player is allowed to touch the ball with his hands. While shinty was once spread throughout the British Isles, today it is almost exclusively restricted to the Highlands (although shinty clubs also exist in Scotland's larger cities).
Despite its regional flavour, shinty was one predecessor of a culturally-critical Canadian innovation: ice hockey. Scottish immigrants adapted shinty to the icy conditions of the New World. Students at King's College School in Windsor, Nova Scotia, for example, played "shinny" (a common term for one of shinty's many regional variations in Scotland) on the pond at the turn of the nineteenth century. To this day, shinny remains the Canadian term for an informal game of hockey.

Bron: Geert & Sara Nijs (http://www.ancientgolf.dse.nl/)

Click for large image

Softball_Batter_and_Catcher.jpg

Softbal, 2008

Softbal is een stok-met-bal-sport, verwant aan het honkbal.

Op het eind van de 19e eeuw sprak men voor het eerst over softball, ergens in de Verenigde Staten. Er werd toen indoor gegooid en geslagen op een soort bal die bestond uit een samengepropt geheel van stof.

Dit heeft niets meer te maken met de sport softbal zoals we die nu kennen. Softbal lijkt veel op honkbal (Engels: baseball) maar heeft een aantal afwijkende voorschriften.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Softbal

Click for large image

Kolffolder_002.jpg

Vestinggolf, begin 21ste eeuw

Promotiefolder voor 'vestinggolf' te Woudrichem. Vestinggolf wordt gespeeld met een stok, met daaronder een toren met kantelen in plaats van een slof.

Vestinggolf is een commercieel initiatief. Meer informatie én een promotiefilm op www.vestinggolf.nl.

Bron: Dirk Spijker.

Click for large image

vestinggolf_willemalexander.jpg

Vestinggolf, Prins Willem Alexander, 2007

Bij het bezoek op 30 april 2007 van de Koninklijke familie aan Woudrichem ter gelegenheid van koninginnedag demonstreerde prins Willem Alexander zijn kunsten bij het zogenoemde 'vestinggolf'.

Vestinggolf is een commercieel initiatief. Meer informatie én een promotiefilm op www.vestinggolf.nl.

Bron: Dirk Spijker.

Click for large image

IJsbalgooien.jpg

IJsbalgooien

IJsbalgooien, een balspel uit De Rijp.

Hoe lang bestaat dat al ?
Bij het zoeken van vaarwegen “om de noord” naar het verre oosten aan het einde van de 16e eeuw werden gebieden ontdekt waar zich zeer veel walvissen ophielden. De Nederlandse walvisvaart begon in 1612.
De Rijp was actief in de walvisvaart van 1645 tot 1798.

Vroeger hadden we strenge winters in Nederland, ook in het hoge noorden van Europa kon het heel lang koud zijn. Het vroor daar zo hard dat de schepen vast kwamen te zitten in het ijs. En dat kon zelfs wel eens maanden duren voordat zo’n schip z’n tocht kon voortzetten.
Om verveling tegen te gaan gingen de walvisvaarders dus ’n balletje gooien om hun schip heen, daar komt dus meteen de naam “ ijsbalgooien “ vandaan.
In die tijd werd gegooid met koeienballen, zenen- en pezenballen.

In de daarop 450 jaar bleef het ijsbalgooien een typisch Rijper sport. De laatste tijd worden ijsbalgooiers ook gesignaleerd in de wijde omgeving van De Rijp.

Nog even terug naar de ballen waar mee gegooid werd.
* Vroeger gooiden men dus met pezenballen. Deze waren gemaakt van pezen van dieren; de pezen werden samen gekneed tot ’n bal.
* De zenenbal is voor ons onbekend. We weten wel hoe de bal er uitziet, maar we weten niet van welk materiaal deze bal gemaakt is.
(Op het internet hebben we diverse pogingen gewaagd, maar er is niets over te vinden. Misschien is er een lezer die ons er wel iets over kan vertellen ? Iedere informatie hierover zouden we zeer op prijs stellen.)
De Rijper IJsclub en het museum “ In ’t Houten Huis “ zijn in het bezit van deze ballen.

De ijsclub heeft een zenen bal gekregen van Klaas de Lange. Klaas heeft hem weer gehad van zijn vader die als kleine jongen de bal vond in de Gouw. Dus die bal is al meer dan 100 jaar oud.

Tegenwoordig gooien we met houten ballen. De RIJPER IJSCLUB is in het bezit van zo’n 150 houten ballen die gemaakt zijn van merbau. Dit hout is vrij sterk en kan wel tegen een stootje.

Als De Gouw met 10 cm ijs bedekt is, is er in De Rijp nog maar één onderwerp voor een gesprek. Dat is het “ijsballen” of “ijsbalgooien”, een typisch Rijper sport, waarvan iedere man in De Rijp, of hij nu 20 of 80 jaar is, de spelregels kent. We praten over de beginjaren 1900.

Kaggie Hoek, eens een Rijper van betekenis, is er de “uitvinder” van en sindsdien wordt het hier gespeeld.

De spelregels van het ijsbalgooien zijn zeer eenvoudig. Men gooit een parcours af en degene die met het minst aantal worpen de paal heeft geraakt , is de winnaar. De paal staat in het ijs op het einde van het parcours.
Bij een gelijk aantal worpen geldt, dat diegene winnaar is wiens bal, na het raken van de paal, het verst van de paal af ligt.
Een heel belangrijke spelregel is: binnenbochten in het parcours mogen niet “afgesneden” worden.

Na Kaggie Hoek heeft de familie Brouwer ruim 50 jaren aan de koek-en-zoopie op het ijs de zenen ballen verhuurt tegen een vergoeding. De inzet voor het spel was een “dikkertje” of een kop “tuitjesmelk”. Het “dikkertje” was een koek. De kop “tuitjesmelk” een kop met gort, die de verliezer de overwinnaar presenteerde en aan de koek-en-zoopie voor 2 ½ cent werd verkocht. Later speelde men ook om een loert, een lang stuk koek, of een kop chocolademelk.

Bron: http://www.rijperijsclub.nl/

Click for large image

IJshockey.jpg

IJshockey, hedendaags

IJshockey valt onder de 'stok-met-bal-sporten', maar de bal (puck) waarmee gespeeld wordt is niet rond, maar een platte schijf van (bevroren) gevulkaniseerd rubber, met een diameter van 3 inch (7,5 cm) en een dikte van 1 inch (2,5 cm). De spelers gebruiken een stick met een vrij groot plat vlak. Wel is het blad van de stick gekromd waardoor er nauwkeuriger en harder geschoten kan worden.

Het spel wordt gespeeld door 2 teams die elkaar de puck betwisten en deze in het doel van de tegenstander proberen te werken. Beide teams mogen 5 spelers tegelijk in het veld hebben staan. Eigenlijk 6, maar de doelverdediger (goalie) wordt niet meegeteld. Omdat ijshockey een zeer intensieve sport is, mag er vrijwel voortdurend gewisseld worden. Ook spelers die eerder gewisseld waren kunnen weer terug het veld in.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/IJshockey

Click for large image

Scan_100216_0001.jpg

IJshockey 'artist impression'

Artist impression uit 1993 van drie ijshockey spelende mannen door Noël Leriche.

Bron: archief kolfclub 'Utrecht St. Eloyen Gasthuis'

Click for large image

Zaalhockey.jpg

Zaalhockey, 2009

Zaalhockey is een stok-met-bal-sport, die vooral in Europa wordt beoefend.

Bij zaalhockey worden andere spelregels aangehouden dan bij gewoon hockey. Voorbeeld; in tegenstelling tot veldhockey, mag bij zaalhockey de bal alleen hoog als het een schot op doel betreft. Een zaalhockeyteam bestaat uit maximaal twaalf personen, waarvan ten hoogste zes spelers in het veld en de overigen als wisselspelers op hun teambank. Het veld is kleiner dan een gewoon hockeyveld.

Verder zijn er bij zaalhockey geen zijlijnen. Daar liggen balken die gebruikt kunnen worden om de bal naar voren te spelen. Een bal is slechts uit als hij over de balk heen gaat of over de achterlijn gaat.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Zaalhockey

Click for large image

Andersmbs.jpg

Verantwoording

Aan de webtentoonstelling 'Colf & Kolf, van 1200 tot heden' zijn twee albums toegevoegd die dienen om het colf- en kolfspel te plaatsen in een context van andere en min of meer vergelijkbare spelen. Deze albums zijn:
- Aan colf of kolf verwant...'
- Andere 'stok-met-bal-spelen'

Aan colf of kolf verwant...
Het betreft balspelen die tenminste voldoen aan de volgende criteria:
- Spelers spelen met een eigen bal en individueel om punten, en niet in teams. Er is (dus) geen 'strijd om de bal' (zoals bijvoorbeeld bij hockey).
- De slaghouding staat haaks op de loop van de bal (en niet in het verlengde, zoals bijvoorbeeld bij het moderne beugelen).
- De palen of stukken dienen als hulpmiddel om punten te vergaren en dienen niet als doel.
Op basis van deze criteria voldoen alleen Jeu de crosse (Choule, Chole), Golf (Hickory) en Malie (PalleMaille, Jeu de Mail) aan de criteria.

Andere stok-met-bal-spelen':
Voor alle andere in de tentoonstelling opgenomen spelen geldt als criterium:
- Het betreft géén 'Aan colf of kolf verwant...'-spel
- De bal wordt over de grond of vloer voortbewogen (dus geen tennis, badminton, kaatsen of biljart).
- Het spel wordt gespeeld met een slaghout en een bal òf met tenminste twee andere kenmerken van colf of kolf (bijvoorbeeld ijsbalgooien met een bal tegen een paal).