Webmuseum Colf & Kolf
Click for large image

maliespel_.jpg

Maliebaan, 1696

Onbekende maliebaan op een gravure uit 1696 .van Gio Giacomo Komarek Boëmo (Rome).

Maliebaan met rechts een verbaasde groep mensen, die rond een kleine jongen staan. De jongen heeft met een slag een gat in de omheining veroorzaakt. Rechtsonder een tent, met daarin Columbus en twee mannen. Columbus toont aan dat een ei rechtop kan staan.

Prent uit: Meyer, Cornelis. L’arte di rendere i fiumi navigabili in varii modi, con altre nuova inuentioni, e varij segreti : Divisa in tre parti : con tre Tauole in lingua Latina, Francese, e Ollandese.

Rijksmuseum (volgens de verwijzing bij de bron, echter niet aangetroffen in de collectie).

Bron: Do Smit

Click for large image

RP-P-OB-62.330_.jpg

Maliebaan (fantasie), 1758

Prent, verzorgd door Vincent Lauresz. van der Vinne II (1686 - 1742), oorspronkelijk bedoeld als boekillustratie voor 'Vervolg der Leerzame Zinnebeelden, Spiegel der Boetvaardigheid en Genade en eenige Stichtelijke Gezangen' door de mennoniet Adriaan Spinniker te Haarlem. Dit boek is aldaar uitgegeven in 1758 bij Jan Bosch. Mogelijk dateert de prent al uit 1714.

Let op
1. De weergegeven hagen tonen veel overeenkomsten met die langs de maliebaan te Brussel (zie prent van Romeyn de Hooghe uit ca. 1685)
2. Van deze prente bestaat ook een versie in spiegelbeeld. Zie elders in dit album.
3. De metershoge paal in het midden van de baan is vermoedelijk ontsproten aan de fantasie van de graveur of betreft het de maliepaal die anders achter de pilaar zou staan. Er zijn geen maliebanen bekend met een dergelijke paa in het midden. Het kan ook geen croquet zijn (zoals gesteld door het Rijksmuseum): de oudste vorm van croquet is malie met tussen de stukken meerdere passes en die zijn hier niet afgebeeld. Croquet wordt bovendien op gras gespeeld (en niet op een baan met rabatten) en een croquetspeler maakt nooit een full swing.
4. De oorspronkelijke prent als boekillustratie kan worden gevonden op http://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-40013&lan=nl#page//12/33/77/12337788453051724869764936701421899727.jpg/mode/1up pagina 86

Gravure op papier. Plaatrand 102 x 126 mm

Rijksmuseum, Amsterdam (RP-P-OB-62.330), verworven in 1816

Bron: Cees van Woerden, Geert & Saar Nijs

Click for large image

wwwopacashx.jpg

Maliebaan (fantasie), na 1716 - 1742

Tekening in spiegelbeeld naar de eigen gravure van Vincent Laurensz. van der Vinne II (1686 - 1742).

Let op
1. De weergegeven hagen tonen veel overeenkomsten met die langs de maliebaan te Brussel (zie prent van Romeyn de Hooghe uit ca. 1685)
2. Van deze prente bestaat ook een gravure in spiegelbeeld (met iets andere afmetingen).
3. De metershoge paal in het midden van de baan is vermoedelijk ontsproten aan de fantasie van de graveur of betreft het de maliepaal die anders achter de pilaar zou staan. Er zijn geen maliebanen bekend met een dergelijke paal in het midden. Het kan ook geen croquet zijn (zoals gesteld door het Rijksmuseum): de oudste vorm van croquet is malie met tussen de stukken meerdere passes en die zijn hier niet afgebeeld. Croquet wordt bovendien op gras gespeeld (en niet op een baan met rabatten) en een croquetspeler maakt nooit een full swing.

Tekening op papier. 93 x 118 mm

Teylers Museum, Haarlem (V 033a-71)

Bron: Do Smit

Click for large image

RP-P-1904-1828_.jpg

Malie, 1585

Thermae Diocletiani (titel op object). Ruinarum varii prospectus (serietitel). Gezicht op de ruïne van de thermen van Diocletianus.

Gezicht op de ruïne van de thermen van Diocletianus van langszij. Op de voorgrond enkele wandelaars en twee mannen die malie spelen. De prent is deel van een serie die verschillende plaatsen in het Middellandse Zeegebied afbeeldt.

Anonieme gravure op papier uit 1585 (Antwerpen), naar een ontwerp van Hendrick van Cleve III (vermeld op object; Antwerpen) en uitgegeven door Philips Galle (vermeld op object; Haarlem). Plaatrand 175 x 246 mm. Deel van een prentserie van 38 prenten.

Rijksmuseum, Amsterdam (RP-P-1904-1828), verworven in 1904

Literatuur
• Vestigi delle antichità di Roma... et altri luochi : momenti dell'elaborazione di un'immagine, p. 58; p. 58 (afb.)
• Brun - Coques, p.170, cat.nr. 5

Bron: Do Smit

Click for large image

RP-P-1951-700A_.jpg

Malie, 1600

Gezicht in het Colosseum te Rome met op de voorgrond een paar maliespelers. Op de achtergrond twee mannen op een ezel. Perspectivische stippellijnen verbinden de gebouwen met de voorgrond en de horizon. Te lezen: linea horizonta lis (midden) en: base (middenonder). In cirkel. Bovenaan: C.LXXXVIII. Prent uit een serie van zes met voorstellingen van Romeinse ruïnes.
Opmerkelijk is de datering voor het maliespel: 1600.

Ets op papier. 212 x 266 mm

Prentmaker: Hendrick Hondius (vermeld op object; 1573 - 1650).
Naar ontwerp van: Petrus Stephanus (vermeld op object).
Uitgever: Hendrick Hondius (1573 - 1650)

Rijksmuseum (RP-P-1951_700A). Aankoop 1951 uit het F.G. Waller-Fonds. Verzamelaarsmerk: Lugt 2228.

Literatuur
 Hendrick Hondius, p. 58, cat.nr. 47
 Heer-Kuyl, p. 88, cat.nr. 52

Click for large image

RP-P-OB-59.304__.jpg

Spelmateriaal

Drie worstelende putti, vervaardigd door Cornelis Schut I (vermeld op object; Antwerpen 1597 - Antwerpen 1655) naar eigen ontwerp (vermeld op object). De verlener van privilege is onbekend (vermeld op object).

Twee putti worstelen, een derde zit er op handen en voeten bij. Op de voorgrond liggen spelattributen voor het maliespel.

Gravure op papier. Plaatrand 73 x 63 mm

Rijksmuseum, Amsterdam (RP-P-OB-59.304), verworven in 1816

Literatuur
• The shadow of Rubens : print publishing in 17th-century Antwerp : prints by the history painters Abraham van Diepenbeeck, Cornelis Schut and Erasmus Quellinus II, pp. 88-104, 134-137, 207-240
• Cornelis Schut (1597-1655) : a flemish painter of the high Baroque

Bron: Do Smit

Click for large image

malie_1.jpg

Maliespel, ca. 1620 - 1626

Adriaen van de Venne, ca. 1620-1626. Maliespel, gespeeld door Frederick van Bohemen, de Winterkoning, met rechts 'onze' Frederik Hendrik van Oranje op de Maliebaan te Den Haag. Frederik van Bohemen bereidt zich voor op de slag naar de lange maliepaal aan het einde van de baan. De baan was 1073 meter lang.

Tekening op papier. 96 x 151 mm
De tekening komt uit een album met 102 tekeningen.

British Museum, Department of Prints and Drawnings. Inv.nr AN00106638_001_l

Bron: http://www.britishmuseum.org/

Literatuur
• Golf, the true history by Michael Flannery
• Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina's 19 en 98. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4
• Games for Kings & Commoners, Part Two, p. 103. 2014. ISBN 978-2-9540069-2-5 (choullaetclava@orange.fr)

Click for large image

Scan-110207-0015.jpg

Mail, 1st half of the 17th century

Pall Mall in The Time of the Stuarts. Anonymous artist, first half of the seventeenth century.

Oblivious to his sheated sword, a country gentleman prepares to drive a wooden ball to a distant target goal, described in Cotgrave's dicionary as a 'high arch of yron'. His companion's ball lies in perfect scoring position in the middle of the mall, a few metres of the 'archet'. The simplicity of contruction an open mall would have made the game as popular and accesible in the country as its descendant, croquet.

Private Collection

Literatuur
 Golf through the ages by Michael Flannery, page 155. January 2004

Click for large image

Scan-110207-0013.jpg

Maille au Grand Coup, ca. 1625

A mixed match of Mail au Grand Coup on the Maliebaen of Den Haag.

A lady approaching the mid-point of the mall, addresses her ball, her stance and grip simular to that of the Winter King, portrayed on the same mall a year or so later. She is watched by her playing companions, a young man (probably the professional or 'parlemardier') and two other women, one of whom is holding a 'boule' in her left hand, perhaps retrieved from out-of-bounds.

Adriaen van de Venne from about 1625

Gebr. Douwes, Amsterdam, The Netherlands

Literatuur
 Golf through the ages by Michael Flannery, page 146. January 2004

Click for large image

RP-P-OB-42.109_.jpg

Abraham Bosse, 1629

Frans edelman met maliehamer, gekleed volgens de mode uit die tijd. Jardin de la Noblesse Françoise...Paris 1629 (serietitel)

Frans edelman, schuin op de rug gezien, de rechterhand leunend op een lange houten hamer zoals gebruikt bij het maliespel, een degen langs de linkerzijde. Hij draagt een wambuis op een kuitbroek en laarzen met brede omslagen en sporen. Zijn cape wordt over de linkerschouder gedragen, 'à la Balagny'. Hoed met twee pluimen. Op de achtergrond wordt op een maliebaan het maliespel gespeeld.

Ets op papier (kostuumprent).141 x 95 mm. Signatuur rechtsonder (gegraveerd). Nummer rechtsonder (gegraveerd)

Prentmaker Abraham Bosse (Tours ca. 1604 - 1676 Parijs) naar een ontwerp van Jean de Saint-Igny (Rouen 1595/1600 - 1649 Parijs) en uitgegeven door François Langlois

Rijksmuseum (RP-P-OB-42.109), verworven in 1816

Literatuur
• Catalogue de l'oeuvre de Abraham Bosse, Georges Duplessis, cat.nr. 1305

Bron: Do Smit

Click for large image

part4_2.jpg

Malie à la chicane, 1678

Cavaliers contest a singles match mail à la chicane, the cross-country variant of mail, accompanied by their caddie who carries replacement balls, mallets and a 'lève', a specialist club for the elevated scoring shot.

Oil painting on canvas by Willem Schellincks (1678).

Bron: Statens Museum for Kunst, Copenhagen, Denmark

Literatuur
 Golf through the ages by Michael Flannery, pages 129. January 2004

Click for large image

_1717_part3_5.jpg

Maliespeler, 1717

Maliespeler speelt op voorzichtige wijze zijn ijzeren (...!) maliebal door de 'passe', een ring die zich halverwege de maliebaan bevindt. Let op de houding: de bal ligt twee of drie vingers voor en naast de rechtervoet. Er wordt hier 'gemikt' en niet geslagen.

Gravure uit Nouvelles Règles pour le Jeu de Mail van Joseph Lauthier (1717).

Bron: British Golf Museum, St. Andrews

Literatuur
• Golf, the true history by Michael Flannery
• Games for Kings & Commoners, Part Two, p. 231. 2014. ISBN 978-2-9540069-2-5 (choullaetclava@orange.fr)

Click for large image

christies10_1717.jpg

Maliespeler, 1717

Maliespeler.

Afbeelding afkomstig uit het boek 'Old English Sports, Pastimes and Customs' uit 1891.

Bron
Joseph Lauthier, Nouvelles Regles pour le Jeu de Mail. Paris: C. Huguier & A. Cailleau, 1717

Literatuur
 Serendipity of Early Golf door Robin Bargmann, pagina 80. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4

Click for large image

Scan-110207-0011.jpg

Jeu de Maille, 1717

A Full drive on the Mall.

Malls, which ranged from 400 to some 1100 yards in length, required long and precise drives, only possible with the right technique and hours of practice.

Nouvelles Règles Pour Le Jeu De Mail, Paris 1717

Literatuur
 Golf through the ages by Michael Flannery, page 142. January 2004

Click for large image

sports-et-jeux_mail_p198.jpg

Maliehamer en spelhouding, gepubliceerd ca. 1903

Maliehamer en spelhouding.

Afbeelding uit Sports et Jeux d'Adresse, p. 198. uit ca. 1903. (Klik op de verwijzing onder de afbeelding om de relevante tekst uit dit boek te raadplegen.)

Bron: Do Smit

Literatuur
• Sports et Jeux d'Adresse par Henry René d'Allemagne (Archiviste, Paléographe)

Bron: Do Smit

Click for large image

malie_05.jpg

Maliespelers bij Montpellier

Ansichtkaart van maliespelers in de omgeving van Montpellier. Begin 20e eeuw?

Bron: http://www.apgf.fr/le-noble-jeu-de-mail-de-la-ville.html

Click for large image

mall_001_.jpg

The Mall, St. James's Park, London, c. 1700

The Mall, St. James's Park in London, c. 1700

Midden boven zien we het begin (of het einde) van de maliebaan

Society of Antiquaries of London

Bron: Stichting NGA Early Golf

Click for large image

St_James_s_Palace_and_The_Mall_Kip_1715.jpg

The Mall and St. James's Palace, 1715

De Mall en het paleis van St. James in 1715

De maliebaan vinden we helemaal rechts op de prent

Vervaardiger: Jan Kip

Bron: Do Smit

Literatuur
• Geert & Sara Nijs, Games for Kings & Commoners, Part Three, p. 41. ISBN 978-2-9540069-3-2. 2015

Click for large image

AN00888482_001_l.jpg

The Mall in St. James's Park, 1753

A View of the Mall in St James's Park &c, London, 1753

View looking down the tree-lined mall; Westminster Abbey in distance to the right, St James's Palace on the left; elegantly dressed figures on mall.

Etching and engraving. 174 x 273 mm. One from a series of small prints published by Sayer around mid-century.

Print made by Thomas Bowles III, after J. Maurer. Published by Henry Overton II and Robert Sayer

Inscription Content
Lettered below image with title in English and in French, and production detail; "Maurer Delin / Bowles Sculp / 1753 London Printed for Robt Sayer opposite Fetter Lane, Fleet STreet, & Heny Overton without Newgate". At top right "6"

British Museum (1880,0911.944), acquisition date 1877

Source: Do Smit

Click for large image

pall_mall.jpg

Maliespelers in Londen

Maliespelers met galg in Londen

Bron: Do Smit

Click for large image

malie_07.jpg

Maliespelers

Foto van maliespelers in de omgeving van Montpellier. Ongedateerd.

Bron: http://www.apgf.fr/le-noble-jeu-de-mail-de-la-ville.html

Click for large image

malie_29.jpg

Maliespelers

Vier maliespelers te Montpelliers. Ongedateerd (ws. 19e eeuw).

Bron: http://www.apgf.fr/le-noble-jeu-de-mail-de-la-ville.html

Click for large image

malie_38.jpg

Poserende maliespelers

'Ridders van de houten ballen'. Ongedateerd.

Bron: http://www.apgf.fr/le-noble-jeu-de-mail-de-la-ville.html

Click for large image

malie_31.jpg

Maliespelers

Vier maliespelers te Montpellier. Ongedateerd.

Bron: http://www.apgf.fr/le-noble-jeu-de-mail-de-la-ville.html

Click for large image

malie_32.jpg

Maliespelers

Maliespelers, poserend temidden van anderen. Ongedateerd.

Bron: http://www.apgf.fr/le-noble-jeu-de-mail-de-la-ville.html

Click for large image

part3_10.jpg

Maliespeler, 1624

Landscape with Men Playing 'Mail à la Chicane' (detail), 1624, by Paul Bril (1554 - 1626).

Paul Bril was born into a family of artists active in Antwerp. Around 1580, he moved permanently to Rome, where he worked initially as a fresco painter in the Vatican. In the 1590s he began to paint small landscapes stylistically indebted to an earlier Flemish tradition. Gradually, he developed a more classicizing mode in which ruins, bucolic figures and a calmer, pastoral sentiment prevailed. At his death in 1626, Bril was renowned throughout Italy for his idealizing landscapes, and his work would have a profound influence on Claude Lorrain.

Afmetingen: 26 5/8 x 34 3/4 in. (67.63 x 88.27 cm) (canvas) 25 9/16 x 34 13/16 in. (65 x 88.5 cm) (sight) 35 x 42 1/2 x 3 in. (88.9 x 107.95 x 7.62 cm) (outer frame)

Minneapolis Institute of Arts, The William Hood Dunwoody Fund

Provenance
((Arthur) Tooth and Sons, London, England, Paris, France, and New York, New York, by 1939);[1] (M. Knoedler and Co., New York, New York, by 1939);[2] sold to MIA in 1940. [1] According to the Getty, the painting was not found in Tooth's London stock records; presumably it was in New York stock. [2] Invoice in curatorial file from Knoedler to MIA dated January 31, 1940.

Literature
• Golf, the true story by Michael Flannery
• Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina 22. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4
• Games for Kings & Commoners, Part Two, p. 82. 2014. ISBN 978/2/9540069-2-5 (choullaetclava@orange.fr)

The full picture of the painting is included in the album Schilderijen (Paintings) of the period 1450 - 1700.

Click for large image

sports-et-jeux_mail_p201_.jpg

Spotprent, ca. 1903 (naar 17de eeuws voorbeeld)

Spotprent gepubliceerd ca. 1903 naar een gravure van Van Lochom, 17de eeuw.

Afbeelding uit Sports et Jeux d'Adresse, p. 201. uit ca. 1903. (Klik op de verwijzing onder de afbeelding om de relevante tekst uit dit boek te raadplegen.)

Literatuur
• Sports et Jeux d'Adresse par Henry René d'Allemagne (Archiviste, Paléographe)


Webmuseum and Digital Archive Colf & Kolf © Koninklijke Nederlandsche Kolfbond | Koninklijke Nederlandse Golf Federatie